Darfúr (Súdan)
Ástandið í Darfúr hefur þróast hratt upp í það að vera samkvæmt SÞ verstu hörmungar sem gengið hafa yfir fólk í heiminum.
Síðast uppfært 06.01.2009SÞ-tenglar
Stríðið á milli múslíma í Norður-Súdan og hinna kristnu/andatrúar í Suður-Súdan er tilkomið vegna þeirrar pólitísku og efnahagslegu mismununar sem suðurhlutinn telur sig verða fyrir. Friðarsamkomulagið sem var undirritað af ríkisstjórninni og uppreisnarmönnum í SPLM/A árið 2005 markaði endalok borgarastyrjaldar sem staðið hafði í 21 ár. Samkomulagið hafði í för með sér aukin pólitísk völd til handa suðurhlutanum, auk þess sem landshlutanum var heitið kosningum um sjálfstæði hans árið 2011. Deiluaðilar komu sér einnig saman um hvernig skipta ætti olíu- og gasauðlindum á milli ríkisstjórnarinnar og suður héraðanna.
Flóttamenn sem snúið hafa heim til Labado. Mynd: UN Photo/Evan Schneider|
Friðarsamningarnir áttu þátt í því að óeirðir brutust út í Darfúr í byrjun árs 2003. Uppreisnarmenn héldu því fram að gengið hafi verið fram hjá Darfúr-héraði í skiptingu olíu- og gasauðlindanna og voru ekki á eitt sáttir um pólitíska skiptingu landsins. Líkt og SPLM/A uppreisnarmennirnir í suðri óska uppreisnarmenn í Darfúr eftir auknum pólitískum og efnahagslegum áhrifum fyrir sitt hérað. Ríkisstjórnin svaraði þeim af hörku því hún vildi ekki að fleiri héruð tækju upp á því að berjast fyrir sjálfstæði og auknum áhrifum.
Auk þess að senda herinn hefur ríkisstjórnin valið að styðja við múslímska uppreisnarmenn, Janjaweed, jafnvel þó því sé neitað að þetta samstarf sé lýði. Janjaweed hafa undanfarin ár stundað hryðjuverk í héraðinu og staðið fyrir fjöldamorðum kristnum og andatrúar íbúum. Uppreisnarmennirnir í Darfúr hafa gert tilraun til að vernda borgarana, en hefur ekki tekist vel til og hafa margir hrakist á flótta. Flóttamennirnir hafa farið yfir landamærin til nágrannalandanna Tsjad og Mið-Afríkulýðveldisins og komið sér fyrir í stórum flóttamannabúðum í útjarði bæja á svæðinu. Flóttamennirnir forðast að yfirgefa búðirnar því þeir eiga á hættu að verða drepnir af Janjaweed-uppreisnarmönnum og eru þess vegna háðir neyðaraðstoð til að lifa. Vannæring er mikið vandamál og eiga stórir hópar fólks á hættu að svelta í hel. Ríkisstjórnin í Khartoum er sökuð um að hindra og tefja hjálparstarf í Darfúr vegna of mikillar skriffinnsku.
Átökin á milli múslíma og kristinna í Darfúr eru tengd takmörkuðum aðgangi að auðlindum. Vegna eyðimerkurmyndunar í Norður-Súdan hafa hirðingjahópar hrakist suður í leit að beitilandi og vatni, þetta hefur skapað átök við upprunalega bændur svæðisins. Hirðingjarnir eru flestir múslímar, en bændurnir að mestu leyti kristnir eða andatrúar.
———
Hlutverk SÞ í átökunum
Það voru gerðar nokkrar tilraunir til að leysa borgarastríðið á milli Norður- og Suður-Súdan. Sþ fylgdist ætíð náið með átökunum og studdi við friðarumleitanir með ýmsu móti. Það var þó fyrst eftir friðarsamkomulagið árið 2005 að SÞ sendi herlið inn í landið og er það lið enn til staðar í suðri þar sem það aðstoðar við að afvopna og koma jafnvægi á í héraðinu.
Í Darfúr hefur einungis Afríkusambandið (AU) fengið leyfi til að fara inn með eftirlitssveitir. AU er samstarfsstofnun sem samanstendur af 53 Afríkulöndum, með eigið öryggisráð og friðargæslulið. AU-herliðið í Darfúr hefur verið tiltölulega fámennt (um 7000 manns) og vantar nauðsynlega hermenn, umboð og tækjabúnað til að ná stjórn á ástandinu. Að auki hefur stofnunin ekki fjármagn til að halda áfram aðgerðum í héraðinu. SÞ lýstu yfir vilja til að taka yfir starfsemi AU í Darfúr árið 2006 en sú hugmynd hefur mætt andstöðu súdönsku ríkisstjórnarinnar.
Ríkisstjórnin vill að AU fái úrræði frá SÞ til að halda áfram vinnu sinni og er yfirhöfuð mjög neikvæð gagnvart rýmkuðu umboði Sþ. Áætlanir Sþ um að koma með friðargæslusveitir í samstarfi við NATO hafa einnig mætt sterkri andstöðu. Mikill þrýstingur hefur verið frá alþjóðasamfélaginu. Blandað herlið frá AU og Sþ var sett á laggirnar eftir að Kína, sem er mikilvægur viðskiptafélagi Súdans, beitti ríkisstjórnina miklum þrýstingi. Öryggisráð SÞ ákvarðaði samsetningu 26.000 manna herliðs samansettu af lögreglu- og hermönnum. Liðið hefur ekki umboð til að afvopna stríðandi fylkingar en það hefur umboð til að beita valdi til að vernda almenna borgara, hjálparstarfsmenn og sig sjálft. Miklar breytingar þurfa að eiga sér stað eigi að koma til vel heppnuð friðargæsluaðgerð í umboði SÞ. Herliðið mun að öllum líkindum taka til starfa í byrjun árs 2008. Það er skilyrði að flestir hermannanna komi frá afrískum löndum.
———
Heimildir: Uppsala Conflict Database, International Peace Research Institut (PRIO), Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon, SÞ, Félag Sameinuðu þjóðanna, BBC
Í Tsjad hefur geisað samfellt borgarastríð frá 1960. Átökin eru tilkomin vegna spennu á milli ólíkra ættbálka í landinu. Borgarastríðið í Darfúr hefur undanfarin ár haft mikil áhrif í landinu og það hefur að hluta dregist inn í þau átök.
Lesa meira
Ástandið í Mið-Afríkulýðveldinu hefur verið óstöðugt frá því landið fékk sjálfstæði frá Frökkum árið 1960. Þar hefur eitt valdaránið tekið við af öðru. Átök hafa endurtekið blossað upp aftur og hafa átökin í Darfúr þar mikil áhrif á.
Lesa meira