Georgía

Í Georgíu hafa í gegnum tíðina búið fjölbreyttir hópar fólks, en frá seinni heimsstyrjöldinni hefur það breyst mikið. Pólitísk átök í Georgíu hafa leitt til þess að minnihlutahópar eins og Rússar, Armenar, Grikkir og Gyðingar hafa yfirgefið landið. Innfæddir Georgíumenn öðlast sífellt meiri völd, á sama tíma og þeir hafa náð meirihlutastöðu í landinu.

Á meðan Sovétríkin leystust smám saman upp, styrktust þjóðernisflokkar í Georgíu. Þetta voru hópar þar sem innfæddir Georgíumenn, sem vildu sjá sterka sameinaða Georgíu, voru í ábyrgðarstöðum. 9. apríl 1991 kusu Georgíumenn um sjálfstæði frá Sovétríkjunum og fengu það. Þeir kusu á sama tíma hinn þjóðernissinnaða Sviad Gamsakhurdia sem forseta. Hann talaði máli innfæddra Georgíumanna og hinum mörgu minnihlutahópum Georgíu fannst sér ógnað.

Líkt og í mörgum ríkjum hinna fyrrum Sovétríkja, ríkti óstöðugleiki og vopnuð átök brutust út í Georgíu eftir sjálfstæði. Að auki lýstu bæði Suður-Ossetía og Abkasía yfir sjálfstæði, sem yfirvöld í höfuðborginni Tblisi gátu ekki samþykkt.

Í Suður-Ossetíu, sem er í Norður-Georgíu, brutust út átök á milli Ossata og georgíska hersins í desember 1991. Ossatar eru þjóðflokkur í Norður- og Suður-Ossetíu, sem er ýmist Rússlands eða Georgíu megin við landamærin. Suður-Ossetía hefur lengi verið tiltölulega sjálfstætt hérað, jafnvel á Sovéttímunum og fannst sér ógnað af þjóðernishugmyndum innfæddra Georgíumanna.

Þegar Ossetar kusu um sjálfstæði frá Georgíu, í kosningum sem georgísk stjórnvöld dæmdu ólöglegar, brugðust georgísk stjórnvöld við með því að senda inn herlið. Ossatar voru studdir af bræðrum sínum Rússlands megin við landamærin, og óbeint af Rússlandi líka. Vorið 1992 var borgarastyrjöld í héraðinu og í júní 1992 var undirritað vopnahléssamkomulag. Samkomulag náðist um að koma upp friðargæsluliði með rússneskum, georgískum og ossetískum hermönnum. Ekki náðist þó samkomulag um varanlega lausn vandans.

Átökin á milli georgískra stjórnvalda og Osseta blossuðu upp á ný árið 2004, í fyrsta sinn frá árinu 1992. Það gerðist í kjölfar kjörs nýs forseta í Georgíu, Mikheil Saakashvili, sem hafði það að aðalmarkmiði að sameina Georgíu í eitt land. Aðferðafræði hans gekk út á það að veikja vald stjórnvalda Suður-Ossetíu með því að stöðva smygl í gegnum landið, sem er mikilvægasta tekjulind Suður-Ossetíu. Til að milda viðmót innfæddra í Suður-Ossetíu gagnvart georgískum stjórnvöldum hefur verið hafin vinna við stór mannúðarverkefni á svæðinu.

Áætlunin mistókst. Efasemdir jukust í takt við það að georgíski herinn streymdi inn í landið með það að markmiði að stoppa smyglara, en íbúar Suður-Ossetíu litu á aðgerðirnar sem æfingar fyrir innrás í Georgíu. Átök brutust út í ágúst 2004 og á tímabili lá við borgarastríði. Friðargæslusveitin leystist upp þegar georgískir og ossetískir friðargæsluliðar fóru að berjast hver á móti öðrum. Nýtt vopnahlé var undirritað 19. ágúst 2004, eftir það hefur ástandið verið stöðugt, jafnvel þó að deilan sé enn óleyst.

Eftirlitsmaður frá UNOMIG heimsækir flóttamenn í þorpinu Zeda Etseri. Mynd: UN Photo/Justyna Melnikiewicz

Í Abkasíu var áður fyrr framleitt mikið af te, sítrusávöxtum og tóbaki, svæðið var á tímum Sovétríkjanna vinsæll ferðamannastaður fyrir pólitíska elítu ríkjasambandsins. Héraðið hefur þó greitt dýru verði fyrir óstöðugleika undanfarinna ára og í dag er lítið eftir af glæsileika fyrri ára. Abkasía hefur árum saman verið undir georgískum og sovéskum yfirráðum og var um tíma sjálfstætt ríki. Þegar Abkasar lýstu yfir sjálfstæði Abkasíu árið 1990 sóttust fleiri fyrrum ríki Sovétríkjana eftir sjálfstæði.

Áður en til vopnaðra átaka kom í Abkasíu árið 1991, voru íbúar af georgískum uppruna um 44 prósent íbúa landsins og voru stærsta þjóðarbrotið. Abkaserar sem voru einungis 17 prósent íbúa landsins voru ráðandi í pólitískri og efnahagslegri elítu héraðsins. Á meðan þeir sem voru af georgískum uppruna vildu nánari tengsl við hið nýja ríki Georgíu, þegar það var stofnað árið 1991, vildu Abkaserar rækta sambandið við Rússland. Ákveðnir hópar beggja aðila vígbjuggust og árið 1992 braust út borgarastyrjöld á svæðinu.

Abkaserar nutu líkt og Suður-Ossetar stuðnings frá Rússum sem höfðu herlið á svæðinu. Georgíski herinn var neyddur til að hörfa til baka árið 1993, sem var niðurlæging fyrir hið unga ríki. Árið 1994 lýstu Abkaserar yfir sjálfstæði sínu og georgísk stjórnvöld neyddust til að samþykkja vopnahlé.

Líkt og í Austur-Ossetíu, var friðargæslulið leitt af Rússum sent inn til Abkasíu. Herliðið var sent á vettvang gegn vilja georgískra stjórnvalda. Þau álíta friðargæsluliðið og aðrar rússneskar sveitir sem hafa verið í Georgíu frá Sovéttímanum rússneskt hernám. Georgíumenn hafa þess vegna óskað eftir því að SÞ sendi friðargæslulið inn í landið með alþjóðlegum friðargæsluliðum. Þeirri bón hefur ítrekað verið hafnað af Rússum, sem hafa neitunarvald í öryggisráði SÞ. Ekkert ríki hefur viðurkennt sjálfstæði Abkasíu, sem hefur leitt til verslunarbanns á svæðið. Jafnvel þó að átökin séu ekki leyst, hefur ástandið verið tiltölulega stöðugt undanfarin ár.

Eitt sjónarmið sem flækir málin, er að á sama tíma og Abkaserar fá stuðning frá Rússum eru þeir einnig studdir af Tsjetsjenum, erkifjendum Rússa (sjá Tsjetsjenía). Sögulegar ástæður eru að baki því að Tsjetsjenar og Abkaserar eru miklir bandamenn.

Haustið 2007 blossuðu á ný upp mikil mótmæli í Georgíu. Þau stærstu frá því í Rósabyltingunni árið 2003. Stjórnarandstaðan í landinu stóð fyrir mótmælunum og var með ásakanir um aukið einræði við stjórn landsins og mikla spillingu.

Átök hafa einnig geisað á milli georgískra hermanna og rússneskra friðargæsluliða í Abkasíu.