Nígería

Skammlífar herstjórnir hafa einkennt stjórnarfar í Nígeríu frá því að landið fékk sjálfstæði árið 1960. Olusegun Obasanjo, sem í lok áttunda áratugarins var leiðtogi herstjórnar áður en hann var kjörinn forseti árið 1999, útnefndi Umaru Yar'Adua sem arftaka sinn. Yar'Adua vann forsetakosningarnar í apríl 2007, en bæði innlendir og erlendir eftirlitsmenn fordæmdu kosningarnar eftir að upp komst um umfangsmikið kosningasvindl.

Hinn nýkjörni forseti Umaru Yar'Adua hitti framkvæmdastjóra SÞ Ban Ki-Moon í Berlín árið 2007. Mynd: UN Photo/Evan Schneider

Múslímar eru í meirihluta í norðurhluta landsins, en kristnir í suðri. Þessir tveir trúarhópar eru álíka stórir í Nígeríu og hafa lengi átt í átökum. Átökin mögnuðust 1999 og 2000, þegar fleiri héruð vildu koma á íslömskum lögum: Sharia. Aukinn þrýstingur var settur á ríkisstjórnina að stöðva þessa þróun og ákvað ríkisstjórnin því að banna Sharia-lög í febrúar árið 2000. Lögin voru samt sem áður sett í nokkrum héruðum sem leiddi til stöðugra árekstra og blóðugra átaka á milli stjórnvalda og ýmissa múslímskra hópa. Átökin hafa einnig oft leitt til fjöldamorða á óbreyttum borgurum beggja deiluaðila.

Auk átakanna milli múslíma og kristinna, skapa olíuauðlindirnar í suðaustur Nígeríu líka mikil vandamál fyrir landið. Nígería er einn af stærstu olíuframleiðendum í Afríku, sunnan Sahara, og sjöundi stærsti framleiðandi í heimi. Olíusvæðin liggja að mestu leyti úti fyrir óshólmum Níger-fljóts, en ólíkir hagsmunir hafa oft leitt til vopnaðra átaka á svæðinu. Vandamálið felst aðallega í því að meirihluti olíupeninganna rennur til miðstýrðra spilltra stjórnvalda og erlendra olíufélaga. Margir Nígeríubúar vilja meina að stærstur hluti hagnaðarins eigi að renna til íbúa landsins.

Vopnaðir hópar hafa undanfarin ár barist fyrir því að Níger-óshólmarnir verði aðskildir frá meginhluta Nígeríu. Í baráttunni beita þeir mannránum á erlendum olíuverkamönnum og eyðileggingu olíumannvirkja. Það hafa lengi verið við lýði öfl í suðausturhluta landsins sem vilja sjálfstæði frá Nígeríu. Á árunum 1967 til 1970 lýsti svæðið yfir sjálfstæði og tók upp nafnið Bíafra. Nígería samþykkti aldrei sjálfstæðisyfirlýsinguna og Bíafra var þvingað til að verða aftur hluti af Nígeríu eftir stríð sem kostaði þúsundir manna lífið. Flestir dóu úr hungri. Það er þó ekki ástæða til að líta á öll skemmdarverk gegn olíuvinnslustöðvum sem pólitískar yfirlýsingar: það er einnig mikið af peningum í húfi ef næst að tappa olíu af leiðslum alþjóðlegra olíufyrirtækja.

Önnur átök sem komið hafa í kjölfar olíunnar eru mótmæli, meðal annars frá Ogonifólkinu, sem heldur því fram að mengun frá olíuvinnslunni sé að eyðileggja umhverfi þeirra. Nígerískum stjórnvöldum líkar illa aðgerðir Ogonifólksins og létu taka af lífi árið 1995 níu leiðtoga hópsins, meðal annars rithöfundinn og umhverfisverndarsinnan Ken Saro-Wiwa. Þetta leiddi til mikilla alþjóðlegra viðbragða.

Fyrrverandi forseti Nígeríu, Olusegun Obasanjo barðist af hörku gegn allri andstöðu. Hann hafði lítinn áhuga á að styðja við þá lýðræðiSÞróun sem hófst í lok tíunda áratugarins, en kom honum þó til valda. Nígerískir lýðræðisbaráttumenn hafa oftar en ekki biðlað til alþjóðasamfélagsins um að sniðganga olíuiðnað landsins, með því móti skerðast tekjur stjórnvalda og þar með á að vera hægt að knýja fram breytingar. Óskinni er þó aldrei fylgt eftir og norsku olíufyrirtækin Statoil og Hydro eru meðal þeirra sem taka þátt í olíuvinnslunni í Nígeríu.