Norður-Úganda

Museveni komst til valda í valdaráni árið 1986 og hefur síðan verið við völd. Margir uppreisnarhópar hafa verið við lýði í Úganda í stjórnartíð Musevenis, en einungis LRA starfar í dag. Hópurinn hrellir norðurhluta Úganda og var áður studdur af súdönsku ríkisstjórninni. LRA-menn höfðu einnig lengi bækistöðvar í Suður-Súdan. Hin múslímska ríkisstjórn Súdan studdi kristnu uppreisnarhreyfinguna sem hefnd fyrir að ríkisstjórn Úganda hafði lengi stutt súdönsku uppreisnarmennina í SPLM/A (sjá Súdan).

Innanríkisráðherra Úganda Ruhahana Rugunda og yfirmaður neyðaraðstoðar SÞ Jan Egeland halda blaðamannafund í Juba í Súdan eftir friðarviðræður á milli stjórnvalda Úganda og LRA í nóvember 2006. Mynd: UN Photo/Tim McKulka

LRA hét upprunalega Hreyfing Heilags Anda (HSM) og var stofnuð árið 1985 af Alice Auma. Hún hélt því fram að Guð hefði talað til hennar í gegnum andann Lakwena og beðið hana að fara í stríð gegn stjórn Musevenis. Hún var sjálf leiðtogi hreyfingarinnar þar til hún var þvinguð í útlegð árið 1987. Joseph Kony tók við sem leiðtogi og gegnir því hlutverki enn í dag. Kony hélt því fram að hann væri frændi Auma og að Lakwena væri nú í honum. Árið 1992 var nafni hreyfingarinnar breytt í LRA. LRA réð til sín hermenn með því að ræna börnum í norðurhéruðunum: Talið er að um 80 prósent hermanna LRA séu börn. Um 25.000 börnum hefur verið rænt undanfarin 20 ár og verið notuð sem kynlífSÞrælar og hermenn. Til að binda enda á brottnámið setti ríkisstjórnin upp svokallaðar verndarbúðir, þar sem íbúarnir voru þvingaðir til að búa. Skortur á gæslu frá stjórnarhernum hefur gert búðirnar að tilvöldum stað fyrir árásir LRA.

Stjórn Musevenis hefur barist gegn LRA í nítján ár. Margir vilja halda því fram að vilja skorti til að binda endi á átökin. Ein af ástæðum þess að ríkisstjórnin vilji halda stríðinu áfram sé sú, að það haldi ættbálknum Acholi í skefjum. Þeir eru í verndarbúðunum eða hafa verið þvingaðir að taka þátt í LRA-hreyfingunni. Acholi menn hafa lengi verið við völd í Úganda og forsetinn sem Museveni steypti af stóli var af Acholi ættbálknum. Gagnrýni á það hvernig Museveni tekur á LRA hefur aukist. Árið 2002 undirrituðu Súdan og Úganda samkomulag sem fól í sér heimild Úgandahers að ráðast á LRA bækistöðvar í Suður-Súdan. Súdan hét því einnig að styðja ekki lengur við LRA með vopnum. Eftir að þetta samkomulag gekk í gildi er óskiljanlegt hvers vegna Úganda nær ekki að stöðva LRA, sem að öllum líkindum hafa fáa og illa útbúna hermenn. Einhverjir halda því fram að Museveni þarfnist átakanna í Norður-Úganda til að réttlæta stærð hersins, sem tryggir honum völdin. Undanfarin ár hefur hervæðing aukist í Úganda og öll stjórnmálaandstaða er barin niður af hörku. Þetta hefur leitt til þess að mörg vestræn lönd hafa dregið til baka þróunaraðstoð til landsins. Aðrir halda því fram að Museveni hafi tekið jarðir þeirra sem eru neyddir til að sitja í verndarbúðunum og noti þær nú fyrir stuðningsmenn sína. Þetta gæti verið ein af þeim ástæðum hvers vegna Museveni skortir vilja til að leysa úr átökunum. Ríkisstjórn Úganda heldur því þó fram, eins og hún hefur alltaf gert, að þeim sé alveg að takast að komast fyrir endann á þessu.

Museveni hefur almennt séð lítinn áhuga á að semja við uppreisnarmennina, vegna þess að hann segir hreyfinguna ekki hafa málefni sem séu þess virði að ræða. Samt sem áður hafa verið gerðar endurteknar tilraunir til að koma á vopnahléi. Árið 1994 trúðu margir því að stutt væri í að átökin leystust. En þá hittust fulltrúar LRA og ríkisstjórnar Úganda í fyrsta sinn augliti til auglitis. Samningaviðræðurnar fóru út um þúfur þegar Museveni setti skilyrði með stuttum fyrirvara sem LRA-menn vildu ekki samþykkja. Tilraunir til samningaviðræðna hafa verið gerðar eftir þetta og í ágúst 2006 skrifuðu LRA og ríkisstjórnin undir vopnahléssamkomulag. Frekari friðarumleitanir hafa frestast vegna vandamála LRA við að ná sambandi við liðsforingja í afskekktum og óaðgengilegum hlutum landsins. Þrátt fyrir vopnahléið er enn mikil óstöðugleiki í landinu, bæði í tengslum við hin óleystu átök á milli LRA og stjórnarhersins og einnig vegna annarra uppreisnarhópa.