Sómalía

Sómalía var bæði undir breskri, franskri og ítalskri stjórn á nýlendutímanum, áður en landið fékk sjálfstæði árið 1960. Stuttu eftir sjálfstæði tók herforinginn Siad Barre völdin í valdaráni sem stutt var af Sovétríkjunum. Hin hrottalegi einræðisherra var við stjórn þar til honum var steypt af stóli í valdaráni árið 1991. Margir höfðu vonast eftir að fall Barres myndi marka upphaf á myndum lýðræðis í Sómalíu, eins og gerst hafði í mörgum löndum Afríku á sama tíma. Því miður varð það ekki raunin. Fall Barres var í staðinn byrjun á borgarastyrjöld sem leiddi til þess að landinu var skipt upp í mörg minni héruð. Flókið ættbálkakerfi Sómalíu er aðalástæðan fyrir því að ekki hefur tekist að koma á varanlegum friði í landinu. Íbúum Sómalíu er skipt upp í sex höfuðættbálka, sem aftur er skipt upp í fjölda undirflokka og hundruð smáflokka. Sambandið á milli ólíkra ættbálka og undirflokka einkennist af stöðugum árekstrum og blóðugri valdabaráttu. Ýmsir herskáir hópar með uppruna sinn innan ólíkra ættbálka stjórna í dag ólíkum svæðum í landinu. Talið er að um það bil 20 mismunandi ættbálkaherir berjist um völdin í landinu. Sómalíu skortir bæði starfandi ríkisstjórn, lögreglu og réttarkerfi. Bráðabirgðaríkisstjórn Transitional Federal Government (TFG) var stofnuð árið 2004, en hún hefur í reynd haft lítil völd. Ofbeldi og lögleysa hafa með öðrum orðum einkennt Sómalíu undanfarin fimmtán ár. Í þessu ástandi hafa íbúar landsins verið háðir ættbálkunum og meira eða minna opinberum íslömskum réttarkerfum til að njóta verndar og sjálfstæðir íslamskir dómstólar sem dæma eftir Sharia-lögunum hafa verið stofnaðir um allt landið. Ellefu dómstólanna í höfuðborginni Mogadishu sameinuðust í því sem kallað er Union of Islamic Courts (UIC). Þessir dómstólar hafa einnig yfir að ráða sínum eigin herskáu hópum, sem hefur gert UIC að sterkri hreyfinu sem undanfarin ár hefur haft sífellt meiri áhrif í landinu. Árið 2006 tók UIC völd á sífellt stærri svæðum í suðurhluta Sómalíu, þar á meðal í Mogadishu. Hreyfingin ræður aðallega menn frá því sem kallast hayiwe-ættbálknum, en hefur undanfarið fengið aukinn stuðning frá íbúum landsins því þeir hafa barist hart gegn mikilli glæpatíðni í höfuðborginni og náð að skapa íbúum Mogadishu öruggari aðstæður.

Ný alda borgarastyrjalda í Sómalíu hófst í desember 2006, þegar Eþíópía hóf árásir á UIC-bækistöðvar í allri Sómalíu. Árásirnar leiddu til þess að bráðabirgðaríkisstjórninni TGF tókst að ná til baka nokkrum svæðum af íslamistum í janúar 2007. Eþíópía hefur lengi stutt baráttu TGF í að hindra framgang UIC, en bæði TGF og Eþíópía neita að viðurkenna þetta opinberlega. Erítrea sendir UIC vopn, sem gerir það að verkum að hægt er að nokkru leyti að líta á átökin í Sómalíu sem „framlengingu“ á átökunum á milli Eþíópíu og Erítreu. Bandaríkin eru einnig mikilvægur gerandi í borgarastríðinu í Sómalíu og hafa stutt við þátttöku Eþíópíu í því. Bandaríkin hafa sakað UIC um að vera tengd al-Qaida og halda því fram að hreyfingin standi vörð um þá sem stóðu að baki sprengingunum á bandaríska sendiráðið í Austur-Afríku árið 1998. Bandaríkin hafa einnig sprengt upp svæði í Suður-Sómalíu í leit sinni að leiðtogum tengdum al-Qaida. Leiðtogi UIC, Sheikh Hassan Dahir Aweys, er bæði á hryðjuverkalista SÞ og Bandaríkjanna. Samband Bandaríkjanna og Eþíópíu hefur verið náið frá því á dögum Kalda stríðsins. Hernaðarlegt mikilvægi „horns Afríku“ (svo kallast svæðið þar sem löndin, Eþíópía, Erítrea, Sómalía og Djibouti eru) er mögulega aðalástæða þess að Bandaríkin blanda sér í átökin. Bandaríkin hafa hag af því að friður náist á „horni Afríku“ til að tryggja olíuframleiðsluna og síðast en ekki síst flutning olíunnar um Persaflóa.