[[suggestion]]
Aserbaídsjan
Flagg

Helstu tölur og staðreyndir

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

17 257 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Aserbaídsjan er landlukt ríki í suðurhluta Kákasus. Það hefur 713 kílómetra langa strandlínu sem liggur að Kaspíahafi, stærsta stöðuvatni heims. Sléttur og há fjöll einkenna landslagið. Meðalhiti og úrkoma eru mjög breytileg eftir landshlutum. Hitabeltisloftslag er í suður- og austurhlutum landsins og í vestri og norðri er loftslagið líkt Alpaloftslagi. Þurrkatímabil eiga sér stað og aðeins um 19% landsins eru ræktanleg.

Earth Ecoprint

1.2 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Aserbaídsjan, þá þyrftum við 1.2 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Staðsetning Aserbaídsjans í tengslum við viðskipti á milli austurs og vestur gerði það að verkum að landsvæðið var talið verðmætt og margir reyndu að eigna sér það. Árið 642 tóku Arabar yfir landið og eftir það börðust Persar, Rússar, Ottómanheimsveldið og ættbálkar landsins um yfirráðarétt yfir svæðinu.

Árið 1828 var Turkmenchay-samningurinn gerður, en samkvæmt honum áttu Persar og Rússar að deila svæðinu með sér. Landsvæðið sem í dag kallast Asjerbaídsjan var innlimað í rússneska keisaradæmið, en þegar það leystist upp í fyrstu heimsstyrjöldinni lýsti Aserbaídsjan yfir sjálfstæði og varð að alþýðulýðveldinu Aserbaídsjan árið 1918. Landið var þó sigrað af Rauða hernum og Sovétríkjunum árið 1936. Þegar Sovétríkin féllu árið 1991 varð landið sjálfstætt á ný. Frá árinu 1990 hafa Aserar átt í erjum við Armena um Nagorno-Karabakh, þar sem armenski meirihlutinn vill stofna nýtt sjálfstætt ríki.

Samfélag og stjórnmál

Samkvæmt stjórnarskránni frá árinu 1995 hefur þingið löggjafarvaldið sem kosið er í almennum kosningum. Framkvæmdavaldið liggur hjá forsetanum sem er kosinn til fimm ára í senn. Árið 2009 gekk stjórnarskráarbreyting í gegn sem gefur forsetanum möguleika á því að verða endurkjörinn án nokkurra takmarkana. Landið er talið mjög spillt og hafa stjórnvöld verið sökuð um kosningasvindl oftar en einu sinni. Sama fjölskyldan hefur farið með völd síðan 1993, en Haidar Alijev stjórnaði landinu með hörku allt til dauðadags, en hann dó árið 2003. Síðan þá hefur sonur hans, Ilham Alijev, setið við völd.

Stríðið við Armeníu um Nagorno-Karabakh hefur hingað til verið stærsta utanríkismál Asera. Vopnahlé hefur staðið yfir síðan árið 1994, en enn er þó ekki búið að leysa hver eigi að fara með stjórn landsvæðisins. Stríðið leiddi til þess að um það bil 700.000 Aserar urðu að flóttamönnum í eigin landi, en í dag eru um 14% landsins hersetin af Armenum. Samkvæmt skýrslum er Armenum og öðrum minnihlutahópum í landinu mismunað og er staða mannréttindamála í landinu áhyggjuefni.

Hagkerfi og viðskipti

Stærstu og mikilvægustu náttúruauðlindir Asera eru gas, járn og olía. Olían er stærsta útflutningsvara landsins og er landið eitt af elstu olíuframleiðendum heims, en í byrjun síðustu aldar framleiddu Aserar helming allrar olíu í heiminum. Í dag eru það einungis Íranar og Sádi-Arabar sem eiga meiri olíuauðlindir. Þrátt fyrir auðlindir sínar hafa umskipti landsins yfir í markaðshagkerfi verið hæg.

Átökin við Armena hafa þrátt fyrir vopnahléið veikt hagkerfi landsins sem og öll alþjóðaviðskipti, en Rússar lokuðu til dæmis landamærum sínum að Aserbaídsjan árið 1994. Mikil spilling er í landinu og er það eitt af þeim helstu áhyggjuefnum sem tengjast efnahagi landsins. Vonast hefur verið til að velsæld aukist vegna olíuauðlindanna, en það hefur ekki orðið að raunveruleika vegna mikillar misskiptingar. Meira en helmingur landsmanna lifir undir fátæktarmörkum.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Aserbaídsjan fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Heildarlandsvæði
    86 600
    1000 hektarar
    Notkun landsvæðis, ræktanlegt land
    23,3
    Hlutfall af heildarlandsvæði
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Fólksfjöldi
    9 923 914
    1000 íbúar
    Frjósemi
    1,9
    Frjósemi
    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,326
    Skali: 0-1 (0 er best)
    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,757
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    Lífslíkur
    71
    Ár
    Lífslíkur kvenna
    74
    Ár
    Lífslíkur karla
    68
    Ár
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Alger fátækt
    0,0
    Hlutfall
    Vannærðir íbúar
    vantar gögn
    Prósent
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    394
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    20 453
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    1 244
    Einstaklingar
    Flóttamenn í eigin landi
    393 000
    Flóttamenn í eigin landi
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    137
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    2,454
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Fjárútlát til hernaðarmála
    vantar gögn
    Prósent af VLF
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    27
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    vantar gögn
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Dánartíðni á meðgöngu
    vantar gögn
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Berklatilfelli
    77
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun á hvern íbúa
    3,93
    Tonn af CO2 á íbúa
    Vistfræðileg fótspor
    2,2
    Hektar per person
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    GDI - þróun lífskjara kvenna og karla
    0,940
    Skali
    Aftökur
    vantar gögn
    Fjöldi aftaka
    Spilling
    31
    Skali: 0-100
    Alþjóðlegur hamingjuvísir
    vantar gögn
    Skali: 1-100 (þar sem 100 er best)
    Pólitísk réttindi
    7
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Borgaraleg réttindi
    6
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    100,0
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    99,8
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    87,0
    Prósent
  •  

    Aserbaídsjan

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungra kvenna
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    14,6
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Barnavinna
    vantar gögn
    Prósent
    Verg landsframleiðsla
    vantar gögn
    US Dollar
    VLF á mann
    vantar gögn
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    6
    Prósent
    Iðnaður
    58
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    36
    Prósent