[[suggestion]]
Bolivía
Bolivia

Helstu tölur og staðreyndir

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

7 234 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Árið 1884 misstu Bólivar stjórn yfir strandlengju sinni til Chile og í dag er Bólivía án landamæra við haf. Í vestri einkennist landslagið fyrst og fremst af Andesfjöllunum, en þar skiptast þau í tvær keðjur og á milli þeirra er hásléttan Altiplano, þar sem meirihluti Bóliva búa. Á hásléttunni milli fjallkeðjanna má einnig finna Titicaca-vatn, en það er stærsta stöðuvatn Suður-Ameríku. Fyrir norðan og austan Andesfjöllin eru svæði sem liggja talsvert lægra og þekja um tvo þriðju af landinu. Þar er gróðursælast fyrir norðan, en landslagið breytist úr þurrlendi í suðri, yfir í steppur og verður loks að hitabeltisregnskógi í norðaustri. Fjallkeðjan Coridillera Occidental samanstendur af óvirkum eldfjöllum en í henni er hæsti tindur Bólivíu, Sajama, sem gnæfir 6542 metra yfir sjávarmáli. Veðurfar og loftslag er mjög breytilegt í Bólivíu, þar sem hæðarmunurinn er svo gífurlegur. Í vestri er kalt og þurrt en í norðri og austri er hitabeltisloftslag. Jarðeyðing er stórt vandamál í landinu, en talið er að allt að 30% landsins hafi orðið fyrir barðinu á því. Ein af höfuðástæðum jarðeyðingarinnar er skógarhögg. Vatnsgæði eru slæm vegna mikillar mengunar. Bólivía er einnig sérstaklega viðkvæm fyrir loftlagsbreytingum en þar má finna eina mestu fjölbreytni innan lífríkisins í heiminum, og þegar loftslagsbreytingar verða geta heilu vistkerfin hreinlega horfið. Aðgangur að vatni getur einnig versnað til muna þegar jöklarnir bráðna.

Earth Ecoprint

1.7 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Bolivía, þá þyrftum við 1.7 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Fyrir um það bil 3000 árum þróaðist landbúnaðarsamfélag meðfram Titicaca-vatni þar sem bændur héldu lamadýr og ræktuðu kartöflur og kínóa-fræ. Síðan hefur saga landsins einkennst af landvinningum. Í kringum 1400 varð landsvæðið hluti af Inkaveldinu, en það leið undir lok þegar Spánverjar réðust inní landið í kringum 1530. Það sem við þekkjum sem Bólivíu í dag varð hluti af Spænska heimsveldinu árið 1538. Frumbyggjarnir voru gerðir að þrælum og látnir vinna í námum. Andstaða við spænsku nýlendustjórnina óx með tímanum og árið 1825 braut Bólivía sig undan valdi Spánverjanna undir forystu Sucre hershöfðingja og frelsishetjunnar Bolívar. Sucre var gerður að forseta og landið nefnt eftir Bolívar. Síðan þá hefur ríkt mikill pólitískur óstöðugleiki í landinu, en frá árinu 1824 og fram til 1991 hafa þar verið gerð 192 valdarán. Mikil spenna er á milli vinstri og hægri afla í landinu og ein af ástæðum þeirrar spennu er hversu margar fjármálakreppur hafa skollið á Bólivíu. Herstjórnirnar hafa oft skorið mikið niður til að halda hagkerfinu gangandi, en það hefur svo aftur valdið miklu atvinnuleysi sem leitt hefur til mikillar óánægju meðal almennings.

Samfélag og stjórnmál

Forsetakosningarnar árið 2005 ullu straumhvörfum í Bólivíu og sýn þeirra á frumbyggja landsins, en þá var Evo Morales kjörinn forseti. Morales er Aymara-indíáni og fyrrverandi kókalaufabóndi. Hann var fyrsti frumbygginn til að gegna svo mikilvægri stöðu í landinu. Undir stjórn Morales og jafnaðarmannaflokks hans (MAS) hefur ríkisstjórnin fært sig talsvert meira til vinstri í stjórnmálum en áður hafði verið. Fyrir tíð Morales hafði landinu verið stjórnað í anda nýfrjálshyggju í þrjátíu ár. Enn er talsverður óróleiki í landinu, margir eru óánægðir með að ríkið hafi meira vald yfir landi og náttúruauðlindum. Bólivía er eitt af fátækustu löndum Suður-Ameríku, stór hluti fólks hefur ekki aðgang að heilsugæslu og stéttaskipting er gríðarleg. Tveir þriðju af landsmönnum lifa undir fátæktarmörkum og aðeins helmingur barna klárar grunnskólagöngu sína. Mörg börn þurfa að hjálpa til við að sjá fyrir heimilinu og í sveitum landsins er skortur á skólum.

Hagkerfi og viðskipti

Þrátt fyrir að Bólivía sé rík af náttúruauðlindum, svo sem olíu, gasi og málmum, er landið sjálft fátækt. Landið er eitt af minnst iðnvæddu löndum Suður-Ameríku og byggir efnahagurinn á útflutningi hráefna. Áður fyrr var Bólivía stærsti útflytjandi heims á tini, en framleiðsla þess hrundi á 9. áratug seinustu aldar þegar heimsmarkaðsverð á tini lækkaði. Í dag eru gas og olía stærstu útflutningsvörur landsins. Kókalauf sem ræktuð eru fyrir kókaínframleiðslu eru þó kannski stærsta uppspretta tekna landsins, en landið er næststærsti framleiðandi kókalaufa í heimi. Sú staðreynd hefur mikil áhrif á samband landsins við BNA, en Bandaríkin eru bæði mjög mikilvægur viðskiptaaðilli sem og mikilvægur veitandi þróunaraðstoðar. Bandarísk yfirvöld krefjast þess að Bólivar stöðvi kókaframleiðslu sína og til að setja aukinn þrýsting á yfirvöld hafa bandarísk stjórnvöld beitt viðskiptaþvingunum á Bóliva. Bólivar vilja hinsvegar halda í hefðir sínar og halda áfram að tyggja kókalauf einsog þeir hafa gert frá örófi alda. Sambandið milli landanna hefur versnað eftir að Morales var kjörinn forseti.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Bolivía fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Þróunaraðstoð móttekin
    946 940 000
    milljónir bandaríkjadaga 2006
    Alger fátækt
    7,1
    Hlutfall
    MPI - margvíð fátæktarvísitala
    0,094
    Skala 0-1 (der 0 er best)
    Íbúar undir fátæktarmörkum
    39,50
    Hlutfall
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    IHDI - mismunur sýndur
    0,514
    Skala fra 0 til 1 (der 1 er best)
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi íbúa í þéttbýli
    66,4
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun
    20 411
    Þúsund tonn
    CO2-losun á hvern íbúa
    1,93
    Tonn af CO2 á íbúa
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Landsvæði í minna en fimm metra hæð yfir sjávarmáli
    vantar gögn
    Prosent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    vantar gögn
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    2,092
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Aftökur
    vantar gögn
    Fjöldi aftaka
    Spilling
    29
    Skali: 0-100
    Pólitísk réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Fjölmiðlafrelsi
    35,38
    Skala der 0 er best
    Borgaraleg réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Friðargæsluaðgerðir
    vantar gögn
    Antall deltagere i fredsbevarende operasjoner
    Fjárútlát til hernaðarmála
    1,8
    Prósent af VLF
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Vannærðir íbúar
    19,8
    Prósent
    Vannærð börn
    2,0
    Prósent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    35
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Frjósemi
    vantar gögn
    Frjósemi
    Útbreiðsla alnæmis (15-49 ára)
    0,1
    Hlutfall
    Lífslíkur
    67
    Ár
    Dánartíðni á meðgöngu
    351
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    71
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Berklatilfelli
    111
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    99,4
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    92,5
    Fjöldi/hlutfall
    Lengd skólagöngu
    vantar gögn
    Ár
    Fjöldi barna í grunnskólum
    91,9
    Prosent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,446
    Skali: 0-1 (0 er best)
    Jafnrétti á vinnumarkaði
    42,0
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    vantar gögn
    Prósent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    7,6
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    3,3
    Fjöldi/hlutfall
    Verg landsframleiðsla
    37 508 642 113
    US Dollar
    VLF á mann
    3 394
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    12
    Prósent
    Iðnaður
    26
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    50
    Prósent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Internetnotendur
    43,8
    Notendur á hverja 100 íbúa
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    vantar gögn
    Einstaklingar
    Fólksfjöldi
    11 215 674
    1000 íbúar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    1 398
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    789
    Einstaklingar
    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,693
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    Flóttamenn í eigin landi
    vantar gögn
    Flóttamenn í eigin landi
    Lífslíkur kvenna
    69
    Ár
    Lífslíkur karla
    65
    Ár
    Hamingjuvísir
    5,78
    Skali: 1-10 (þar sem 10 er best)