Bolivía
Bolivia

Helstu tölur og staðreyndir

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

6 881 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Árið 1884 misstu Bólivar stjórn yfir strandlengju sinni til Chile og í dag er Bólivía án landamæra við haf. Í vestri einkennist landslagið fyrst og fremst af Andesfjöllunum, en þar skiptast þau í tvær keðjur og á milli þeirra er hásléttan Altiplano, þar sem meirihluti Bóliva búa. Á hásléttunni milli fjallkeðjanna má einnig finna Titicaca-vatn, en það er stærsta stöðuvatn Suður-Ameríku. Fyrir norðan og austan Andesfjöllin eru svæði sem liggja talsvert lægra og þekja um tvo þriðju af landinu. Þar er gróðursælast fyrir norðan, en landslagið breytist úr þurrlendi í suðri, yfir í steppur og verður loks að hitabeltisregnskógi í norðaustri. Fjallkeðjan Coridillera Occidental samanstendur af óvirkum eldfjöllum en í henni er hæsti tindur Bólivíu, Sajama, sem gnæfir 6542 metra yfir sjávarmáli. Veðurfar og loftslag er mjög breytilegt í Bólivíu, þar sem hæðarmunurinn er svo gífurlegur. Í vestri er kalt og þurrt en í norðri og austri er hitabeltisloftslag. Jarðeyðing er stórt vandamál í landinu, en talið er að allt að 30% landsins hafi orðið fyrir barðinu á því. Ein af höfuðástæðum jarðeyðingarinnar er skógarhögg. Vatnsgæði eru slæm vegna mikillar mengunar. Bólivía er einnig sérstaklega viðkvæm fyrir loftlagsbreytingum en þar má finna eina mestu fjölbreytni innan lífríkisins í heiminum, og þegar loftslagsbreytingar verða geta heilu vistkerfin hreinlega horfið. Aðgangur að vatni getur einnig versnað til muna þegar jöklarnir bráðna.

Saga

Fyrir um það bil 3000 árum þróaðist landbúnaðarsamfélag meðfram Titicaca-vatni þar sem bændur héldu lamadýr og ræktuðu kartöflur og kínóa-fræ. Síðan hefur saga landsins einkennst af landvinningum. Í kringum 1400 varð landsvæðið hluti af Inkaveldinu, en það leið undir lok þegar Spánverjar réðust inní landið í kringum 1530. Það sem við þekkjum sem Bólivíu í dag varð hluti af Spænska heimsveldinu árið 1538. Frumbyggjarnir voru gerðir að þrælum og látnir vinna í námum. Andstaða við spænsku nýlendustjórnina óx með tímanum og árið 1825 braut Bólivía sig undan valdi Spánverjanna undir forystu Sucre hershöfðingja og frelsishetjunnar Bolívar. Sucre var gerður að forseta og landið nefnt eftir Bolívar. Síðan þá hefur ríkt mikill pólitískur óstöðugleiki í landinu, en frá árinu 1824 og fram til 1991 hafa þar verið gerð 192 valdarán. Mikil spenna er á milli vinstri og hægri afla í landinu og ein af ástæðum þeirrar spennu er hversu margar fjármálakreppur hafa skollið á Bólivíu. Herstjórnirnar hafa oft skorið mikið niður til að halda hagkerfinu gangandi, en það hefur svo aftur valdið miklu atvinnuleysi sem leitt hefur til mikillar óánægju meðal almennings.

Samfélag og stjórnmál

Forsetakosningarnar árið 2005 ullu straumhvörfum í Bólivíu og sýn þeirra á frumbyggja landsins, en þá var Evo Morales kjörinn forseti. Morales er Aymara-indíáni og fyrrverandi kókalaufabóndi. Hann var fyrsti frumbygginn til að gegna svo mikilvægri stöðu í landinu. Undir stjórn Morales og jafnaðarmannaflokks hans (MAS) hefur ríkisstjórnin fært sig talsvert meira til vinstri í stjórnmálum en áður hafði verið. Fyrir tíð Morales hafði landinu verið stjórnað í anda nýfrjálshyggju í þrjátíu ár. Enn er talsverður óróleiki í landinu, margir eru óánægðir með að ríkið hafi meira vald yfir landi og náttúruauðlindum. Bólivía er eitt af fátækustu löndum Suður-Ameríku, stór hluti fólks hefur ekki aðgang að heilsugæslu og stéttaskipting er gríðarleg. Tveir þriðju af landsmönnum lifa undir fátæktarmörkum og aðeins helmingur barna klárar grunnskólagöngu sína. Mörg börn þurfa að hjálpa til við að sjá fyrir heimilinu og í sveitum landsins er skortur á skólum.

Hagkerfi og viðskipti

Þrátt fyrir að Bólivía sé rík af náttúruauðlindum, svo sem olíu, gasi og málmum, er landið sjálft fátækt. Landið er eitt af minnst iðnvæddu löndum Suður-Ameríku og byggir efnahagurinn á útflutningi hráefna. Áður fyrr var Bólivía stærsti útflytjandi heims á tini, en framleiðsla þess hrundi á 9. áratug seinustu aldar þegar heimsmarkaðsverð á tini lækkaði. Í dag eru gas og olía stærstu útflutningsvörur landsins. Kókalauf sem ræktuð eru fyrir kókaínframleiðslu eru þó kannski stærsta uppspretta tekna landsins, en landið er næststærsti framleiðandi kókalaufa í heimi. Sú staðreynd hefur mikil áhrif á samband landsins við BNA, en Bandaríkin eru bæði mjög mikilvægur viðskiptaaðilli sem og mikilvægur veitandi þróunaraðstoðar. Bandarísk yfirvöld krefjast þess að Bólivar stöðvi kókaframleiðslu sína og til að setja aukinn þrýsting á yfirvöld hafa bandarísk stjórnvöld beitt viðskiptaþvingunum á Bóliva. Bólivar vilja hinsvegar halda í hefðir sínar og halda áfram að tyggja kókalauf einsog þeir hafa gert frá örófi alda. Sambandið milli landanna hefur versnað eftir að Morales var kjörinn forseti.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Afganistan fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Heildarlandsvæði
    1 098 580
    1000 hektarar
    Notkun landsvæðis, ræktanlegt land
    4,1
    Hlutfall af heildarlandsvæði
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Fólksfjöldi
    11 052
    1000 íbúar
    Frjósemi
    3,0
    Frjósemi
    Lífslíkur
    67
    Ár
    Lífslíkur kvenna
    69
    Ár
    Lífslíkur karla
    65
    Ár
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Alger fátækt
    7,7
    Hlutfall
    Vannærðir íbúar
    15,9
    Prósent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    vantar gögn
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    570
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    775
    Einstaklingar
    Flóttamenn í eigin landi
    vantar gögn
    Flóttamenn í eigin landi
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    vantar gögn
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    2,021
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Fjárútlát til hernaðarmála
    1,4
    Prósent af VLF
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    38
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    116
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Dánartíðni á meðgöngu
    206
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Berklatilfelli
    120
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Aftökur
    vantar gögn
    Fjöldi aftaka
    Pólitísk réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Fjölmiðlafrelsi
    33,88
    Skala der 0 er best
    Borgaraleg réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun á hvern íbúa
    1,89
    Tonn af CO2 á íbúa
    Vistfræðileg fótspor
    vantar gögn
    Hektar per person
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    99,0
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    95,1
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    90,0
    Prósent
  •  

    Bolivía

    Eining

    Syna mynd

    Verg landsframleiðsla
    32 997 684 515
    US Dollar
    VLF á mann
    3 095
    US Dollar