[[suggestion]]
Gambía

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Banjul

Þjódernishópar

Mandinka 42%, fula 18%, wolof 16%, jola 10%, serahuli 9%, annað/óskilgreint 5%

Tungumál

Enska, mandinka, wolof, fula, önnur minni ættbálkamál

Trúarbrögð

Múslímar 90%, kristnir 9%, hefðbundin trúarbrögð 1%

Sjtórnarform

Lýðveldi

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

1 677 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Gambía er um það bil 470 kílómetra langt og mjótt land. Senegal umlykur landið, sem liggur í dal í 25–75 metra hæð yfir sjávarmáli. Gambíu-fljótið rennur þvert í gegnum landið og endar í Atlantshafinu. Fljótið er mikilvægasta samgönguæð landsins en á bökkum þess eru mýrar og fenjaviðarskógar. Lega fljótsins veldur því að landið er berskjaldað fyrir flóðum. Í Gambíu er hitabeltisloftslag með tíðum þurrkatímum, ásamt óreglulegum regntíma. Landið er að berjast við skógar- og landeyðingu, auk sjúkdómsfaraldra vegna lélegra gæða neysluvatns.

Ecoprint

0.5 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Gambía, þá þyrftum við 0.5 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Á 13. öld var gambíska landsvæðið hluti af hinu stóra Mali-ríki. Þegar það leystist upp féll gambíska landsvæðið undir yfirráð konungdæma eins og Barra, Kombo og Fulladu. Landið var á 16. öld miðstöð fyrir bresk, portúgölsk og frönsk viðskipti. Einkum var verslað með gull, fílabein og þræla. Á löngu tímabili skiptust Bretar og Frakkar á að stjórna landinu en árið 1901 varð Gambía breskt verndarsvæði. Árið 1965 fékk landið sjálfstæði og nokkrum árum seinna var gambíska lýðveldið stofnað. Jawara forseti var við völd í landinu frá sjálfstæði og fram að valdaráni árið 1994. Ungir embættismenn undir stjórn Jammeh liðsforingja stóðu fyrir þessu friðsama valdaráni. Valdaránið var fordæmt af alþjóðasamfélaginu og öll efnahagsaðstoð var stöðvuð.

Samfélag og stjórnmál

Frá því árið 1994 hefur Jammeh forseti setið við völd í landinu. Tveimur árum eftir valdaránið innleiddi forsetinn lýðveldi og vann kosningarnar með 55,8 prósentum atkvæða fyrir flokkinn Alliance for Patriotic Reorientation and Construction. Árið 2006 vann hann kosningarnar í þriðja skipti með tvo þriðju hluta atkvæða. Stjórnarandstaðan í landinu sakar forsetann um kosningasvindl, ásamt því að nota öryggissveitir landsins til þess að þvinga íbúana til að kjósa. Ástand mannréttindamála í Gambíu hefur farið stöðugt versnandi undanfarin ár. Blaðamenn og stjórnmálamenn hafa verið teknir höndum og orðið fyrir ofbeldi og pyntingum. Meðal annars hefur verið komið á fót eins konar ritskoðunarnefnd sem hefur heimild til að fangelsa blaðamenn og þvinga þá til að greina frá heimildamönnum sínum. Fjöldi valdaránstilrauna hafa verið barðar niður, síðast árið 2000.

Hagkerfi og viðskipti

Í Gambíu er lítið af náttúruauðlindum en einungis einn sjötti landsins er ræktanlegur. Þrátt fyrir það vinna um 80% þjóðarinnar í landbúnaði. Mikið af framleiðslunni fer til eigin neyslu hjá bændunum. Efnahagur landsins byggist á jarðhnetum sem standa að baki um 90 prósenta af útflutningstekjum. Stór hluti af jarðhnetuuppskerunni er pressaður í olíu. Ferðaþjónustan er mikilvæg, en er oft stjórnað af erlendum fyrirtækjum og með hagsmuni þeirra að leiðarljósi, auk þess sem hún býður upp á takmarkaðan fjölda stöðugilda fyrir íbúa landsins. Forsetinn innleiddi nýja frjálslynda efnahagsstefnu sem hefur meðal annars haft í för með sér að niðurgreiðsla á ræktun jarðhneta hefur verið stöðvuð. Það hefur leitt til þess að lífskjör stórs hluta íbúanna hafa versnað. Efnahagsvöxturinn hefur þó verið mjög góður og verðbólga tiltölulega lág. Landið á í miklum viðskiptum við Senegal, en stór hluti þeirra viðskipta er talinn vera smygl.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Gambía fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Heildarlandsvæði
    11 300
    1000 hektarar
    Notkun landsvæðis, ræktanlegt land
    43,5
    Hlutfall af heildarlandsvæði
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Fólksfjöldi
    2 163 765
    1000 íbúar
    Frjósemi
    5,5
    Frjósemi
    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,641
    Skali: 0-1 (0 er best)
    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,460
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    Lífslíkur
    59
    Ár
    Lífslíkur kvenna
    60
    Ár
    Lífslíkur karla
    58
    Ár
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Alger fátækt
    10,1
    Hlutfall
    Vannærðir íbúar
    5,3
    Prósent
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    1
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    36 814
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    8 044
    Einstaklingar
    Flóttamenn í eigin landi
    vantar gögn
    Flóttamenn í eigin landi
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    vantar gögn
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    1,989
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Fjárútlát til hernaðarmála
    vantar gögn
    Prósent af VLF
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    42
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    vantar gögn
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Dánartíðni á meðgöngu
    vantar gögn
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Berklatilfelli
    174
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun á hvern íbúa
    0,27
    Tonn af CO2 á íbúa
    Vistfræðileg fótspor
    1,0
    Hektar per person
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    GDI - þróun lífskjara kvenna og karla
    0,878
    Skali
    Aftökur
    0
    Fjöldi aftaka
    Spilling
    30
    Skali: 0-100
    Alþjóðlegur hamingjuvísir
    vantar gögn
    Skali: 1-100 (þar sem 100 er best)
    Pólitísk réttindi
    4
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Borgaraleg réttindi
    5
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    73,2
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    55,6
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    90,3
    Prósent
  •  

    Gambía

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungra kvenna
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    43,9
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Barnavinna
    vantar gögn
    Prósent
    Verg landsframleiðsla
    vantar gögn
    US Dollar
    VLF á mann
    vantar gögn
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    17
    Prósent
    Iðnaður
    16
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    63
    Prósent