[[suggestion]]
Gvatemala

Helstu tölur og staðreyndir

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

7 945 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Meira en helmingur þess landsvæðis sem tilheyrir Gvatemala er hálendi, en þar má finna tvo fjallgarða, Sierra Madre í suðurhlutanum og Altos Chuchmatanes fyrir norðan. Sierra Madre er sá yngri og má þar finna 33 eldfjöll, þar af þrjú virk. Í suðurátt liggur Kyrrahafið, en landið sem liggur að því er mjög frjósamt. Fjallgarðarnir tveir eru aðskildir af dal nokkrum, en í honum renna árnar Rio Polochic og Rio de Matagua. Norður af Altos Chuchmatanes er stórt láglendissvæði með regnskógum og grassléttum. Regnskógarnir hverfa á ógnarhraða, en stærð þess landssvæðis sem þakið er regnskógi hefur minnkað um helming síðan árið 1890. Líffræðilegri fjölbreytni er ógnað vegna þessa. Að auki er uppblástur lands önnur alvarleg afleiðing skógeyðingar. Við strandlengjuna og í norðurhluta landsins er hitabeltisloftslag en á þeim hluta strandlengjunnar sem liggur að karabíska hafinu getur rignt allan ársins hring. Á miðhálendinu og í nyrstu fjallgörðunum getur hitastig farið undir frostmark á nóttunni. Vatnsmengun er viðvarandi vandamál í Gvatemala. Minna en helmingur íbúa á landsbyggðinni hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni.

Earth

1 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Gvatemala, þá þyrftum við 1 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Fyrir um 4000 árum varð til samfélag með fasta búsetu á þeim stað sem við köllum Gvatemala í dag. Síðar varð Maya-menningin til, en Mayar voru stærsti menningarhópurinn í Mið-Ameríku fyrr á öldum. Á blómaskeiði Mayanna, frá 300 - 900 e. Kr. þróuðu þeir meðal annars stærðfræði og tímatal. Á sextándu öld komu Spánverjar til landsins og innlimuðu það í spænska heimsveldið. Þetta var byrjunin á kúgun og illri meðferð á frumbyggjum svæðisins, sem enn viðgengst. Árið 1821 fengu Gvatemalar sjálfstæði frá Spáni og 1838 varð landið algjörlega sjálfstætt. Það liðu þó hundrað ár áður en lýðræði komst á í landinu. Í kjölfarið voru gerðar miklar og mikilvægar félagslegar úrbætur. Stjórnvöld reyndu að minnka vald Bandaríkjanna í landinu. Bandaríkjamennn hættu því allri aðstoð við landið og studdu valdaránið sem átti sér stað 1954. Í kjölfarið komst á hernaðareinræði í Gvatemala sem varði næstu þrjátíu árin. Kommúnistaflokkurinn var bannaður og stjórnarandstaðan ofsótt. Þó var andstaða við stjórnvöld mikil og á sjöunda áratug seinustu aldar braust út skæruliðastríð, sem varði allt til ársins 1996. Friðarsáttmáli kom svo í kjölfar þess að landið hafði færst nær lýðræðislegu fyrirkomulagi þar sem völd hersins og stjórnvalda voru ekki eins mikil og áður. Einnig hafði það mikil áhrif að Bandaríkjamenn hættu að styðja hernaðareinræðið.

Samfélag og stjórnmál

Árið 2007 sigraði vinstriflokkur í forseta- og þingkosningum í Gvatemala í fyrsta sinn frá því að valdaránið átti sér stað árið 1954. Álvaro Colom Caballero úr UNE- flokknum var kosinn forseti landsins, líklega vegna loforða hans um að bæta félagslegar aðstæður í landinu og stemma stigu við sívaxandi ofbeldi. Þau loforð hefur reynst erfitt að uppfylla. UNE hefur ekki meirihluta á þinginu og þar sem skattar í landinu eru lágir er erfitt að fjármagna þær endurbætur sem lofað var. Í friðarsáttmálanum frá 1996 var því lofað að réttindi frumbyggja yrðu bætt í stjórnarskránni, en þær stjórnarskrárbreytingar hafa ekki enn orðið. Einnig voru gefin loforð um að takmarka vald hersins með lögum, en þær breytingar hafa heldur ekki litið dagsins ljós. Sú ofbeldismenning sem óx og dafnaði frá því að borgarastyrjöldin geysaði er enn stórt vandamál í landinu og eru glæpagengi útbreidd. Misskipting auðs í Gvatemala er ein sú mesta í heiminum. 60% íbúanna lifa við mikla fátækt sem kemur verst niður á börnum. Einn þriðji þeirra þarf að vinna fyrir sér og helmingurinn af þeim eru vannærð.

Hagkerfi og viðskipti

Bandaríkin hafa lengi haft mikil áhrif í Gvatemala, bæði efnahagsleg og pólitísk. Í byrjun 20. aldarinnar kom bandaríska fyrirtækið United Fruit Company til landsins og hóf ræktun á banönum og kaffibaunum. Þessar vörur gegna enn mikilvægu hlutverki í útflutningi landsins, en um helmingur landsmanna starfar við landbúnað. Á síðari árum hefur verið lögð aukin áhersla á fjölbreytni í landbúnaði til að stemma stigu við sveiflum á heimsmarkaðsverði. Síðan árið 2000 hafa þjónustustörf fengið aukið vægi í landinu og hafa nú tekið við sem helsta tekjulind landsins, en um það bil 60% af vergri þjóðarframleiðslu landsins eru tekjur vegna þjónustustarfa. Efnahagurinn í Gvatemala er mjög sterkur samanborið við önnur lönd Mið-Ameríku. Eins og er stendur efnahagsleg þróun í stað vegna takmarkaðrar innviða ríkisins, hárrar glæpatíðni og lágs menntunarstigs. Umfangsmikil spilling gerir landið líka að ófýsilegum kosti fyrir erlenda fjárfesta. Bandaríkin eru mikilvægasti viðskiptaaðili landsins, en Gvatemala á einnig í talsverðum viðskiptum við önnur nágrannalönd sín. Gvatemala fór ekki varhluta af alþjóðlegu fjármálakreppunni sem hófst 2008. Ástandið versnaði enn frekar árið 2009 þegar miklir þurrkar gengu yfir svæðið og þurfti landið á erlendri aðstoð að halda til að verjast hungursneyð.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Gvatemala fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Þróunaraðstoð móttekin
    366 510 000
    milljónir bandaríkjadaga 2006
    Alger fátækt
    8,7
    Hlutfall
    MPI - margvíð fátæktarvísitala
    0,134
    Skala 0-1 (der 0 er best)
    Íbúar undir fátæktarmörkum
    59,30
    Hlutfall
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    IHDI - mismunur sýndur
    0,467
    Skala fra 0 til 1 (der 1 er best)
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi íbúa í þéttbýli
    49,3
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun
    18 328
    Þúsund tonn
    CO2-losun á hvern íbúa
    1,15
    Tonn af CO2 á íbúa
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Landsvæði í minna en fimm metra hæð yfir sjávarmáli
    0,4
    Prosent
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    27
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    2,214
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Aftökur
    0
    Fjöldi aftaka
    Spilling
    27
    Skali: 0-100
    Pólitísk réttindi
    4
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Fjölmiðlafrelsi
    35,94
    Skala der 0 er best
    Borgaraleg réttindi
    4
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Friðargæsluaðgerðir
    vantar gögn
    Antall deltagere i fredsbevarende operasjoner
    Fjárútlát til hernaðarmála
    0,4
    Prósent af VLF
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Vannærðir íbúar
    15,8
    Prósent
    Vannærð börn
    0,7
    Prósent
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    28
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Frjósemi
    vantar gögn
    Frjósemi
    Útbreiðsla alnæmis (15-49 ára)
    0,1
    Hlutfall
    Lífslíkur
    72
    Ár
    Dánartíðni á meðgöngu
    100
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    92
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Berklatilfelli
    25
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    94,4
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    81,3
    Fjöldi/hlutfall
    Lengd skólagöngu
    10
    Ár
    Fjöldi barna í grunnskólum
    85,6
    Prosent
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,494
    Skali: 0-1 (0 er best)
    Jafnrétti á vinnumarkaði
    34,1
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    60,8
    Prósent
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    5,8
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    2,7
    Fjöldi/hlutfall
    Verg landsframleiðsla
    75 620 095 538
    US Dollar
    VLF á mann
    4 471
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    10
    Prósent
    Iðnaður
    25
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    60
    Prósent
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Internetnotendur
    40,7
    Notendur á hverja 100 íbúa
  •  

    Gvatemala

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    109
    Einstaklingar
    Fólksfjöldi
    17 245 346
    1000 íbúar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    89 015
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    402
    Einstaklingar
    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,650
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    Flóttamenn í eigin landi
    242 000
    Flóttamenn í eigin landi
    Lífslíkur kvenna
    75
    Ár
    Lífslíkur karla
    68
    Ár
    Hamingjuvísir
    6,44
    Skali: 1-10 (þar sem 10 er best)