[[suggestion]]
Líbería

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Monrovia

Þjódernishópar

Afrískir ættbálkar 95%, amerískir-líberíumenn 2,5% og 2,5% íbúa eiga rætur sínar að rekja til Kongó

Tungumál

Enska (opinbert), um það bil 20 afrísk ættbálkamál

Trúarbrögð

Kristnir 40%, múslimar 20%, aðrir / trúleysingjar / óskilgreint 40%

Sjtórnarform

Lýðveldi

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

813 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Líbería er langt og lítið land. Ströndin er sendin og þar eru fen og lón. Inni í landinu eru skógi vaxnar sléttur en í norðurhlutanum fjalllendi. Fjöldi áa rennur niður frá fjöllunum og út í Atlantshafið. Loftslagið er hitabeltisloftslag, með miklum loftraka og hitastigi á milli 20 og 35 gráðum allt árið. Regntímabilið stendur frá apríl til nóvember, en frá janúar til mars blása þurrir vindar frá Sahara-eyðimörkinni. Stjórnleysi í timburiðnaðinum hefur leitt til umfangsmikillar skógareyðingar og hefur skógurinn víða breyst í sléttur með lélegum jarðvegi. Landið hefur lítinn aðgang að ferskvatni og hafa einungis 13 prósent íbúa á landsbyggðinni aðgang að hreinu vatni. Eftir margra ára borgarastríð er þar að auki skortur á viðhaldi á fráveitukerfum sem hefur leitt til mikilla heilsufarsvandamála hjá íbúunum.

Ecoprint

0.7 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Líbería, þá þyrftum við 0.7 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Þegar Portúgalar komu til Líberíu árið 1461 bjuggu þar aðallega litlir ættbálkar sem lifðu á landbúnaði. Evrópubúarnir og ættbálkarnir hófu umfangsmikil þrælaviðskipti sín á milli. Árið 1821 komu þrælar sem höfðu fengið frelsi í Bandaríkjunum sér fyrir þar sem í dag er höfuðborgin Monróvía. Á um það bil 20 ára tímabili komu meira en 13 þúsund frjálsir þrælar frá Bandaríkjunum til Líberíu. Árið 1847 varð landið sjálfstætt lýðveldi og var stjórnað af þessum bandarísk-líberíska forréttindahópi. Landið hefur allar götur síðan verið félagslega klofið. Þrælarnir fyrrverandi, sem mynduðu forréttindahópinn, voru kristinnar trúar, þeir lifðu í bandarískum nýlendustíl og áttu lítið sameiginlegt með ættbálkafólkinu. Frumbyggjum landsins var mismunað og þeir höfðu ekki kosningarétt. Það var ekki fyrr en árið 1930 sem stjórnvöld voru ásökuð um þrældóm. Árið 1944 varð William Tubman forseti og stjórnaði landinu fram að dauða sínum árið 1971. Tubman barðist fyrir jöfnum réttindum íbúanna og náði fram umfangsmiklum umbótum. Eftir dauða hans tóku við erfiðir tímar fyrir íbúa Líberíu sem enduðu með valdaráni árið 1980 og borgarastyrjöld sem varði frá 1990 til 1996.

Samfélag og stjórnmál

Líbería hefur alltaf haft sterk tengsl við Bandaríkin og er stjórnkerfi landsins byggt upp að fyrirmynd bandaríska kerfisins. Þingið er tvískipt og er landinu stjórnað af forsetanum sem er kosinn til sex ára í senn. Í landinu eru margir ólíkir þjóðfélagshópar og hefur einkum verið spenna á milli bandarískra Líberíumanna og minni ættbálka. Undanfarin 35 ár hefur landið gengið í gegnum átta valdarán og fjölda borgarastyrjalda. Meira en 250 þúsund manns hafa misst lífið og er skortur á vatni og rafmagni í borgunum. Mjög mikill skortur er á læknum og öðru heilbrigðisstarfsfólki, á sama tíma og alnæmisfaraldurinn breiðir úr sér. Fjölda þorpa er stjórnað af uppreisnarhópum og klíkum og höfuðborgin Monróvía er í rúst. Síðasta borgarastríði lauk árið 2003, þegar forsetinn Charles Taylor var sendur í útlegð. Árið 2005 eignaðist Afríka fyrsta kvenkyns leiðtoga ríkis, þegar Ellen Johnson-Sirleaf var kjörinn forseti í Líberíu. Johnson-Sirleaf hóf að byggja landið upp frá grunni. Stærsta áskorunin er að berjast gegn spillingunni í landinu, tryggja aðgang að rafmagni og hreinu vatni og afvopna hina fjölmörgu uppreisnarhópa.

Hagkerfi og viðskipti

Stærstur hluti efnahags Líberíu byggist á landbúnaði. Landið er ríkt af náttúruauðlindum og hefur í langan tíma verið meðal stærstu gúmmíframleiðenda í heimi. Aðrar mikilvægar auðlindir eru pálmaolía, timbur og jarðefni. Undir stjórn Charles Taylor, undir lok síðustu aldar, snerist efnahagur Líberíu um stríðsátök. Markmiðið með allri efnahagsstarfsemi var að afla tekna til kaupa á vopnum til að nota í borgarastyrjöldunum. Miklu magni demanta og annarra verðmætra jarðefna var smyglað úr landi. Við lok stríðsins var efnahagur landsins hruninn og mikil spilling var á öllum stigum samfélagsins. Líbería glímir við gríðarlega háar erlendar skuldir. Alþjóðabankinn hætti stuðningi við landið árið 1989 og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur neitað að veita fleiri lán. Þrátt fyrir að gífurleg verðbólga sé nú á niðurleið eru enn um 85% íbúa landsins atvinnulausir. Sífellt fleiri eru háðir skiptum á vöru og þjónustu á svörtum markaði til að halda lífi og er hann orðinn mun stærri en hinn opinberi markaður.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Líbería fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Þróunaraðstoð móttekin
    621 650 000
    milljónir bandaríkjadaga 2006
    Alger fátækt
    38,6
    Hlutfall
    MPI - margvíð fátæktarvísitala
    0,331
    Skala 0-1 (der 0 er best)
    Íbúar undir fátæktarmörkum
    54,10
    Hlutfall
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,435
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    IHDI - mismunur sýndur
    0,298
    Skala fra 0 til 1 (der 1 er best)
    Lífslíkur kvenna
    59
    Ár
    Lífslíkur karla
    56
    Ár
    Hamingjuvísir
    3,98
    Skali: 1-10 (þar sem 10 er best)
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi íbúa í þéttbýli
    47,8
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Þéttbýli
    49
    Íbúar á hvern ferkílómetra
    Vistfræðileg fótspor
    1,2
    Hektar per person
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun
    935
    Þúsund tonn
    CO2-losun á hvern íbúa
    0,21
    Tonn af CO2 á íbúa
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Landsvæði í minna en fimm metra hæð yfir sjávarmáli
    0,3
    Prosent
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    1 787
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    8 525
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    9 160
    Einstaklingar
    Friðarvísir
    1,931
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Aftökur
    0
    Fjöldi aftaka
    Flóttamenn í eigin landi
    23 000
    Flóttamenn í eigin landi
    Spilling
    32
    Skali: 0-100
    Pólitísk réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Fjölmiðlafrelsi
    31,49
    Skala der 0 er best
    Borgaraleg réttindi
    3
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Friðargæsluaðgerðir
    1 712
    Antall deltagere i fredsbevarende operasjoner
    Fjárútlát til hernaðarmála
    0,6
    Prósent af VLF
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Vannærðir íbúar
    38,8
    Prósent
    Vannærð börn
    5,6
    Prósent
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    75
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Frjósemi
    vantar gögn
    Frjósemi
    Útbreiðsla alnæmis (15-49 ára)
    0,5
    Hlutfall
    Lífslíkur
    58
    Ár
    Dánartíðni á meðgöngu
    725
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    149
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Berklatilfelli
    308
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    49,1
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    42,9
    Fjöldi/hlutfall
    Lengd skólagöngu
    4
    Ár
    Fjöldi barna í grunnskólum
    36,8
    Prosent
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,649
    Skali: 0-1 (0 er best)
    Jafnrétti á vinnumarkaði
    48,7
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    vantar gögn
    Prósent
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    4,9
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    2,0
    Fjöldi/hlutfall
    Verg landsframleiðsla
    3 285 455 000
    US Dollar
    VLF á mann
    694
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    34
    Prósent
    Iðnaður
    10
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    vantar gögn
    Prósent
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Internetnotendur
    8,0
    Notendur á hverja 100 íbúa
  •  

    Líbería

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    46
    Einstaklingar
    Fólksfjöldi
    4 853 516
    1000 íbúar