Sómalía

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Mogadishu

Þjódernishópar

Sómalar 85%, bantú og arabar 15%

Tungumál

Sómalska, arabíska, ítalska, enska

Trúarbrögð

Súnnímúslímar

Sjtórnarform

BRÁÐABIRGÐASTJÓRN - Þingbundið ríkjasamband

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Sómalía hefur lengstu strandlengju af löndum í Afríku. Stór hluti landsins er þurrar sléttur. Loftslagið er þurrt með óreglulegri úrkomu og miklum þurrkum. Frjósömu og ræktanlegu svæðin eru í sunnanverðu landinu. Eyðing skóga og ofbeit eru alvarleg umhverfisvandamál, sem gera lífsskilyrði margra bænda erfið. Tsunami-flóðbylgjan, sem skall á Indlandsströnd árið 2004, lenti einnig á Sómalíu og 300 manns misstu lífið. Skortur á hreinu vatni er einnig mikið heilsufarslegt vandamál.

Ecoprint

0.7 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Sómalía, þá þyrftum við 0.7 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Sómalar hafa búið í Sómalíu í yfir 2500 ár. Frá því á tíundu öld, þegar höfuðborgin Mogadishu varð til, hafa íbúar landsins að mestu verið múslímar. Átök eru á milli íbúa landsins vegna skiptingar þeirra í sex aðskilda ættbálka: Darod, Dir, Digili, Ishak, Hawiya og Rahanwin. Undir þessum ættbálkum er svo fjöldi undirflokka sem er síðan aftur skipt upp í hundruð smáflokka. Ættbálkakerfið í Sómalíu einkennist af valdabaráttu og ofbeldisfullum átökum. Á nýlendutímanum var Sómalía bæði undir breskri og franskri stjórn. Árið 1977 fór Sómalía í stríð á móti Eþíópíu og reyndi að ná til baka Ogaden-héraði sem fyrir nýlendutímann var hluti af sómölsku yfirráðasvæði. Sómalía varð sjálfstætt ríki árið 1960 og litlu seinna tók Siad Barre völdin í valdaráni studdu af Sovétríkjunum. Árið 1991 var einræðisherranum Barre steypt af stóli og út braust borgarastyrjöld á milli nokkurra ættbálka. Sama ár lýsti norðvesturhluti landsins, Sómalíland, yfir sjálfstæði sínu. Árið 1998 fylgdi norðausturhluti landsins, Puntland, í kjölfarið og lýsti yfir sjálfstæði. Suðurhluta landsins er stjórnað af ólíkum hópum erkifjenda.

Samfélag og stjórnmál

Ofbeldi og lögleysa hefur ríkt í Sómalíu frá því að Siad Barre var steypt af stóli árið 1991. Í dag er ekki starfandi ríkisstjórn, lögreglulið eða réttarkerfi í landinu. Íbúar landsins eru háðir ættbálkakerfinu og meira eða minna opinberu, íslömsku dómstólakerfi um verndun. Stig verndunar fer eftir stærð og styrk ættbálksins. Umbreytingaríkisstjórn sem komið var á í Kenía árið 2004 hefur tiltölulega lítil völd. Múslímska samsteypustjórnin ICU (Islamic Courts Union) tók árið 2006 völd í stórum hluta suður Sómalíu, þar með talið höfuðborginni Mogadishu. ICU vonaðist meðal annars til þess að innleiða múslímsk sjaríalög í landinu. Í byrjun árs 2007 tók herlið ríkisstjórnarinnar, ásamt eþíópísku herliði, svæðið til baka frá ICU. Meðlimir ICU hafa síðan skipst í ólíkar fylkingar.  ICU hafa meðal annars lýst yfir heilögu stríði gegn Eþíópíu og hafa verið ásakaðir, af Bandaríkjunum, um að vera í samstarfi við al-Qaida – ICU neitar þessu.

Hagkerfi og viðskipti

Sómalískt hagkerfi einkennist mjög af pólitískum aðstæðum í landinu og skorti á uppbyggingu grunngerðar samfélagsins. Landbúnaður í formi húsdýrahalds er atvinna stærsta hluta íbúanna og koma útflutningstekjur að mestu leyti frá nautgriparækt. Undanfarið hafa tekjur af nautgripaviðskiptum lækkað vegna þess að mörg Persaflóaríki hafa bannað innflutning á sómölsku nautakjöti. Ástæðan er að óttast er að nautgripirnir geti verið smitaðir af sjúkdómi sem kenndur er við Afríkusigdalinn, sem getur smitast frá dýrum til manna. Sómalskt hagkerfi er háð peningasendingum frá Sómölum sem búa í öðrum löndum. Árlega millifæra brottfluttir Sómalar um það bil 12 milljónir dollara til ættingja í heimalandinu. Þrátt fyrir skort á miðstýringu er vöxtur innan ýmissa greina atvinnulífsins. Samt sem áður eru litlar líkur á framförum í efnahagskerfinu og aðgangur að þróunaraðstoð erfiður vegna innanríkisátaka í landinu.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Afganistan fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Heildarlandsvæði
    637 660
    1000 hektarar
    Notkun landsvæðis, ræktanlegt land
    1,8
    Hlutfall af heildarlandsvæði
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Fólksfjöldi
    14 743
    1000 íbúar
    Frjósemi
    6,1
    Frjósemi
    Lífslíkur
    52
    Ár
    Lífslíkur kvenna
    53
    Ár
    Lífslíkur karla
    50
    Ár
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Alger fátækt
    vantar gögn
    Hlutfall
    Vannærðir íbúar
    0,0
    Prósent
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    9 265
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    1 123 052
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    8 081
    Einstaklingar
    Flóttamenn í eigin landi
    1 107 000
    Flóttamenn í eigin landi
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    1 103
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    3,392
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Fjárútlát til hernaðarmála
    0,8
    Prósent af VLF
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    137
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    123
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Dánartíðni á meðgöngu
    732
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Berklatilfelli
    274
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Aftökur
    14
    Fjöldi aftaka
    Pólitísk réttindi
    7
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Fjölmiðlafrelsi
    65,95
    Skala der 0 er best
    Borgaraleg réttindi
    7
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun á hvern íbúa
    0,06
    Tonn af CO2 á íbúa
    Vistfræðileg fótspor
    1,2
    Hektar per person
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    31,7
    Prósent
  •  

    Sómalía

    Eining

    Syna mynd

    Verg landsframleiðsla
    5 925 000 000
    US Dollar
    VLF á mann
    552
    US Dollar