[[suggestion]]
Súdan

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Khartoum

Þjódernishópar

Svartir 52%, arabar 39%, Beja 6%, aðrir 3%

Tungumál

Arabíska, núbíska, nílótíska, ta bedawie, enska, annað

Trúarbrögð

Múslimar 70%, hefðbundin trúarbrögð 25%, kristnir 5%

Sjtórnarform

Sambandslýðveldi - bráðabirgðaríkisstjórn

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

4 730 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Súdan er stærsta land Afríku, og tíunda stærsta land í heimi. Lengst í norðri er gríðarstórt, þurrt eyðimerkursvæði, en sunnar eru runnasteppur og savannar. Í suðaustri er Sudd fenjasvæðið á bökkum Hvítu-Nílar, eitt af stærstu votlendissvæðum jarðar. Lágir fjallgarðar rísa yfir slétturnar, og mynda náttúruleg landamæri við eþíópíska hálendið í suðaustri og Úganda og Chad í suðri og suðvestri. Níl rennur í gegnum landið en meðfram henni eru mjó belti af frjósömu ræktunarlandi. Annars er landið þurrt.

Loftslagið í Súdan breytist úr þurru eyðimerkurloftslagi í norðri í rakt hitabeltisloftslag í suðaustri. Hitastigið er hátt, og getur farið upp í 50 gráður þar sem heitast er. Árstíðamunur kemur fram í úrkomu, sem er ójöfn yfir árið, með miklum regntímabilum. Stórir hlutar landsins eru háðir úrkomu, og verða fyrir barðinu á miklum þurrkum þegar skortur er á regni. Stærstu umhverfisvandamál Súdans eru eyðimerkurmyndun og skortur á hreinu drykkjarvatni. Vaxandi olíuiðnaði er illa stjórnað sem leiðir einnig til sífellt vaxandi umhverfisvandamála.

Ecoprint

0.7 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Súdan, þá þyrftum við 0.7 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá vísir fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Norðurhluti Súdans varð fyrir miklum áhrifum frá valdamiklum ríkjum í nágrannalandinu Egyptalandi. Súdönsku og eþíópísku þjóðirnar áttu tíð samskipti meðfram Níl, og í mörg hundruð ár réðu súdanskir faróar yfir öllu Egyptalandi og norðurhluta Súdans.

Í gamla daga var hið valdamikla Meroa konungdæmi stofnað í Norður-Súdan. Í suðri bjuggu aðallega hirðingjar og á svæðinu voru engin stór konungsdæmi. Á 13. öld réðust egypskir múslímar, Mamelúkkar inn í landið, og seinna var landið innlimað í Ottómankeisaraveldið.

Frá sjötta áratug nítjándu aldar beittu Bretar auknum áhrifum sínum í Egyptalandi og Austur-Afríku, og eftir að hafa barið niður uppreisn um aldamótin tók Bretland við stjórn þess sem nú heitir Súdan árið 1924. Svæðinu var þá skipt í tvær nýlendur. Eftir seinni heimsstyrjöldina sameinuðust Norður- og Suður-Súdan í eitt ríki, sem varð sjálfstætt árið 1956. Stuttu eftir sjálfstæði braust út borgarastyrjöld í Suður-Súdan vegna efnahagskreppu og sökum þessa að íbúar í suðri töldu sér mismunað í samanburði við íbúa norðursins. Veikar ríkisstjórnir, valdarán hersins og borgarastyrjaldir rak hvað annað, þar til árið 1972, þegar friðarsamkomulag var undirritað. Árið 1983 braust út stríð vegna aukinna áhrifa íslamtrúar, þegar ríkistjórnin vildi innleiða shar’ia lög (islömsk lög) í öllu landinu. Stríðið varði til ársins 2005, þegar nýtt friðarsamkomulag var undirritað. 

Sex árum síðar var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla og þann 9.júlí 2011 var Súdan skipt í tvennt og öðlaðist Suður-Súdan sjálfstæði.  

Samfélag og stjórnmál

Súdan er í dag nánast eingöngu stjórnað af einræðisherranum Omar Hassan al-Bashir, sem komst til valda eftir valdarán árið 1989. Al-Bashir er hægrisinnaður arabískur þjóðernissinni, og hefur innleitt stórtæk ættleiðingarlög gegn öðrum íbúum landsins. Suður-Súdan fékk eigið þing eftir friðarsamkomulagið árið 2005.

Meira en fimm milljónir manna eru á flótta í eigin landi, og margar milljónir hafa flúið til nágrannalandanna. Landið skortir vegi, hreinlæti er ábótavant og raforka er af skornum skammti og óstöðug. Ríkisstofnanir eru veikar, og mörgum svæðum er stýrt eftir hreinum shar´ia lögum sem mismuna fólki, sérstaklega konum og þeim sem ekki eru múslímar.

Eftir sjálfstæði Suður-Súdan í júlí 2011 hafa löndin ekki ennþá komist að samkomulagi um hvernig eigi að deila landamærum, skiptingu skulda og náttúruauðlinda, eins og olíu og vatni. Súdan glímir einnig við óstöðugleika í nokkrum héruðum, eins og í Bláu Níl (e.Blue Nile)og öðrum Norður-Súdönskum ríkjum, Suður-Kordofan. 

Hagkerfi og viðskipti

Súdan er eitt af fátækustu löndum heims og lifa margir undir fátækramörkum. Á síðastliðnum árum hefur efnahagur Súdan vaxið hratt vegna vaxandi olíuiðnaðar. Landbúnaður er einnig mikilvægur atvinnuvegur, bæði hvað varðar atvinnuástand og tekjur. Mikill hluti landbúnaðar er sjálfsþurftarbúskapur, en Súdan er einnig með töluverðan útflutning, sérstaklega á bómull. Eini umtalsverði iðnaðurinn í landinu eru bómullarverksmiðjur, sem hafa starfað í einstökum hlutum landsins í yfir hundrað ár.

Eftir margra áratuga stríð skortir landið nothæft samgöngukerfi og aðgang að orku til að geta byggt upp árangursríkt viðskiptalíf.

Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn setti viðskiptabann á landið allan tíunda áratuginn vegna skorts á endurbótum, en um aldamótin hóf sjóðurinn aðstoð við landið í samvinnu við ESB og OPEC.

Eftir sjálfstæði Suður-Súdan er stórt tap á þjóðartekjum Súdans áhyggjuefni. Mest af olíu er að finna í Suður-Súdan og á umdeildu svæði við landamæri norður og suðurs. Á sama tíma er Suður-Súdan háð norðri vegna olíuleiðsla sem að renna í gegnum norðurhluta Súdan að ströndinni við Rauðahaf. 

Aukna trú á landinu má þakka þessum vaxandi olíuiðnaði, sem hefur meira en tvöfaldað framleiðslu sína undanfarin ár. Vitað hefur verið af olíu í landinu frá því á þriðja áratug síðustu aldar, en framleiðslan hefur ekki komist á skrið fyrr en nýlega og undanfarin ár hefur hagkerfi Súdan vaxið einna hraðast af hagkerfum heims.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Súdan fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Smelltu til að fá meiri upplýsingar um mælistikuna

  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Heildarlandsvæði
    1 879 358
    1000 hektarar
    Notkun landsvæðis, ræktanlegt land
    8,3
    Hlutfall af heildarlandsvæði
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Fólksfjöldi
    41 511 526
    1000 íbúar
    Frjósemi
    4,1
    Frjósemi
    Jafnrétti - vísitala um kynjamismunun
    0,575
    Skali: 0-1 (0 er best)
    HDI - Lífskjaralisti Sameinuðu þjóðanna
    0,502
    Skala: 0-1 (der 1 er best)
    Lífslíkur
    62
    Ár
    Lífslíkur kvenna
    64
    Ár
    Lífslíkur karla
    60
    Ár
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Kjarnorka
    vantar gögn
    milljónir kílówattstunda (kWh)
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Alger fátækt
    14,9
    Hlutfall
    Vannærðir íbúar
    0,0
    Prósent
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Hælisleitendur eftir komulandi
    10 209
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir upphafslandi
    746 758
    Einstaklingar
    Flóttamenn, eftir komulandi
    924 810
    Einstaklingar
    Flóttamenn í eigin landi
    2 072 000
    Flóttamenn í eigin landi
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Fjöldi látinna í vopnuðum átökum
    1 314
    Fjöldi látinna á hverja 100 000
    Friðarvísir
    3,155
    Vísir, þar sem 1 er besta gildi og 5 er verst
    Fjárútlát til hernaðarmála
    vantar gögn
    Prósent af VLF
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Barnadauði
    45
    Fjöldi á hver 1000 börn
    Fæðingar meðal ungra kvenna (15-19 ára)
    vantar gögn
    Levendefødte per 1000 kvinner (15-19 år)
    Dánartíðni á meðgöngu
    vantar gögn
    Dødsfall per 100.000 levendefødte
    Berklatilfelli
    94
    Tilfelli á hverja 100.000 íbúa.
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    CO2-losun á hvern íbúa
    vantar gögn
    Tonn af CO2 á íbúa
    Vistfræðileg fótspor
    1,2
    Hektar per person
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    GDI - þróun lífskjara kvenna og karla
    0,839
    Skali
    Aftökur
    2
    Fjöldi aftaka
    Spilling
    16
    Skali: 0-100
    Alþjóðlegur hamingjuvísir
    vantar gögn
    Skali: 1-100 (þar sem 100 er best)
    Pólitísk réttindi
    7
    Skali: 1-7 (1 er best)
    Borgaraleg réttindi
    7
    Skali: 1-7 (1 er best)
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Lestrar- og skriftarkunnátta meðal ungs fólks
    70,9
    Fjöldi/hlutfall
    Ólæsi
    58,6
    Fjöldi/hlutfall
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Aðgangur að hreinu vatni
    55,5
    Prósent
  •  

    Súdan

    Eining

    Syna mynd

    Atvinnuleysi meðal ungra kvenna
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi meðal ungs fólks
    22,7
    Fjöldi/hlutfall
    Atvinnuleysi
    vantar gögn
    Fjöldi/hlutfall
    Barnavinna
    18,1
    Prósent
    Verg landsframleiðsla
    vantar gögn
    US Dollar
    VLF á mann
    vantar gögn
    US Dollar
    Grunnframleiðsla
    30
    Prósent
    Iðnaður
    20
    Prósent
    Þjónustustörf, viðskipti, kennsla o.fl.
    50
    Prósent