[[suggestion]]
Gana
 

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Accra

Þjódernishópar

Akan 45%, mole-dagbon 15%, ewe 12%, ga-dangme 7%, guan 4%, gurma 4%, grusi 3%, mande-busanga 1%, aðrir ættbálkar 1%, aðrir/óskilgreint/ 8% (2000)

Tungumál

Enska, twi, ewe, fante, boron, dagomba, dangme, dagarte, akayem, ga, akuapem, annað

Trúarbrögð

Kristnir 69%, múslímar 16%, hefðbundin trúarbrögð 9%, aðrir/óskilgreint/ekkert 7% (2000)

Sjtórnarform

Þingræði

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

4 292 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Vegna legu Gana rétt norðan við miðbaug og rétt við 0 lengdarbauginn segja Ganabúar að landið sé nær miðju heimsins en nokkurt annað land í heimi. Á 500 kílómetra langri strandlengju Gana eru sandfyllt lón og klettar. Í suðvestri er regnskógabelti, en skógi vaxin fjöll eru ráðandi suðaustan til. Nyrst eru hitabeltisgresjur. Í austanverðu Gana liggur Voltavatn, eitt af stærstu grunnu stöðuvötnum heims. Í Gana er hitabeltisloftslag og monsúnrigningar gera það að verkum að heitt og rakt er á strandsvæðum allt árið. Í norðri hafa eyðimerkurvindar frá norðaustri áhrif á loftslagið og eru miklar sveiflur í hitastigi og úrkomu. Um þriðjungur lands í Gana er ofnýttur og sviðinn og horfir til auðnar. Að auki hefur ofbeit, skógarhögg og námuvinnsla leitt til skógareyðingar. Vatn er mengað vegna úrgangs frá iðnaði, landbúnaði og ófullnægjandi sorpeyðingu.

Saga

Gull, þrælar og fílabein lokkuðu Evrópubúa á 15. öld til svæðisins sem í dag er Gana. Árið 1901 varð landið bresk nýlenda og fékk nafnið Gullkistan. Andstaða við Breta jókst eftir seinni heimsstyrjöldina, og var Kwame Nkrumah leiðtogi frelsisbaráttunnar. Gana varð sjálfstætt ríki árið 1957, með Nkrumah sem æðsta leiðtoga. Árið 1966 tók herinn völdin, og tíminn sem fylgdi á eftir einkenndist af stjórnmálalegum óstöðugleika og efnahagskreppum. Jerry Rawlings liðsforingi var við völd í Gana frá 1979 til 2000, að frátöldu stuttu tímabili á níunda áratugnum. Á fyrra tímabili stjórnar Rawlings varð töluverður hagvöxtur og Gana varð uppáhald vestrænna þróunarstofnana. Hagvöxturinn stöðvaðist í lok tíunda áratugarins og óánægja með forsetann jókst. Forseta- og þingkosningarnar árið 2000 leiddu til ríkisstjórnarskipta í Gana.

Vistfræðileg fótspor

1 1

1,2

Hvis alle mennesker på Jorden skulle ha samme forbruk som en gjennomsnittlig innbygger i Gana ville vi trenge 1,2 jordkloder.

Samfélag og stjórnmál

Gana er lýðveldi og eru bæði forsetinn og 230 þingmenn kjörnir til fjögurra ára í senn. Í Gana eru margir ólíkir ættbálkar, en ólíkt nágrannalöndunum hefur landið komist hjá innanríkisátökum. Ósamkomulag um eignafyrirkomulag leiddi þó til ættbálkaóeirða í norðri á miðjum tíunda áratugnum, og síðast árið 2002 voru 36 manns drepnir í bardögum í héraðinu. Í kjölfar forseta- og þingkosninganna árið 2000 var komið á fót nefnd til að rannsaka mannréttindabrot framin af herstjórn Rawlings. Á seinni tímum hefur verið lögð áhersla á baráttu gegn spillingu, ásamt því að bæta skóla- og heilbrigðiskerfi. Gana rekur virka utanríkisstefnu og er virkur þátttakandi í friðargæsluaðgerðum Sþ. Landið er einnig virkt í stjórnmálum nágrannalandanna og hefur unnið að því að leita friðsamlegra lausna á átökunum í Líberíu og á Fílabeinsströndinni.

Lífskjör

11

139 av 186

Gana er nummer 139 av 186 land på Human Development Index over menneskelig utvikling.

Hagkerfi og viðskipti

Með stuðningi Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF) voru efnahagslegar úrbætur hafnar á níunda áratugnum. Verksmiðjur í ríkiseigu voru seldar og ríkisstarfsmönnum sagt upp. Úrbæturnar leiddu til hagvaxtar og voru þær aðgerðir taldar vel heppnaðar. Í byrjun 21. aldar voru erlendar skuldir Gana afskrifaðar að frumkvæði Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Landið er þó enn stórskuldugt. Efnahagur þess byggist á útflutningi á gulli og kakói. Yfir helmingur íbúa landsins hefur lifibrauð af landbúnaði. Iðnaður Gana er tiltölulega vel uppbyggður, einkum á svæðunum í kringum Accra og hafnarbæinn Tema, en margar vörur þarf þó enn að flytja inn. Árið 2007 fannst mikið af olíu úti fyrir ströndum landsins. Gana er meðlimur í vesturafrísku fríverslunarsamtökunum ECOWAS. Landið hefur einnig viðskiptasambönd í Vestur-Evrópu og Asíu. Stærstur hluti erlendra vörukaupa fer í gegnum tvær hafnir landsins, Tema og Takoradi. Gana vonast til að verða miðstöð samgangna í Vestur-Afríku og er uppbygging samgöngukerfisins forgangsmál.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Gana fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir

Mannfjöldi

Íbúar

31 072 940

Fólksfjöldi Gana

Fæðingartíðni

Meðalfjöldi barna sem hver kona eignast

1 2 3 6

3,7

Fæðingartíðni Gana

Barnadauði

Meðalfjöldi barna sem deyja áður en þau ná fimm ára aldri, miðað við hver 1000 fædd börn

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
41 42 43 44 45 46 47 48

48

af hverjum 1000 börnum sem fæðast Gana

Fátækt

Verg landsframleiðsla (VLF) á mann

Hér hefur landsframleiðslu verið skipt jafnt milli íbúa landanna og leiðrétt fyrir kaupmætti

2

4 292

VLF á hvern íbúa, sett fram í PPP-dollurum Gana

Hungur

Hlutfall íbúa sem eru vannærðir

6 2 3 4 5
6 7 8 9 10

1 %

Hlutfall vannærðra íbúa Gana

Loftslag

CO2-losun

Fjöldi tonna koltvísýrings sem hver íbúi losar 

4

0,53

fjöldi tonna af koltvísýringi sem hver íbúi losar Gana

Heilsa

Bóluefni

Hlutfall barna sem eru bólusett fyrir mislingum

Engar tölur fáanlegar
af hverjum 10 börnum eru bólusett fyrir mislingum Gana

Drykkjarvatn

Hlutfall íbúa sem hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni

1 2 3 4 5
6 7 8 1 10

8,1

af hverjum 10 íbúum hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni Gana

Menntun

Læsi og skrifleg færni

Hlutfall íbúa, 15 ára og eldri, sem eru læs og skrifandi

1 2 3 4 5
6 7 1 9 10

7,15

af hverjum 10 íbúum yfir 15 ára eru læs og skrifandi Gana

Skólaganga

Hversu mörg ár er gert ráð fyrir að hvert barn gangi í skóla?

1 2 3 4 5
6 7 8 9 10
11 12

11,60

fjöldi ára sem gert er ráð fyrir að hvert barn gangi í skóla Gana

Jafnrétti

Kynjamismunun

Kynjamismunun á sviðum heilsu, aðkomu að mikilvægum ákvarðanatökum og atvinnuþátttöku. 

5

0,541

GII-vísitala Gana

Arbeid