[[suggestion]]
Kenía
 

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg

Naíróbí

Þjódernishópar

Kikuyu, luhya, luo, kalenjin, kamba, kisii, meru

Tungumál

Enska, Svahíli, annað

Trúarbrögð

Mótmælendur 45%, kaþólikkar 33%, múslímar 10%, hefðbundin trúarbrögð 10%, aðrir/trúleysingjar/óskilgreint 2%

Sjtórnarform

Lýðveldi

Verg landsframleiðsla á hvern íbúa

3 155 PPP$

Aðrir áfangastaðir

Landafræði

Landslag í Kenía er mjög fjölbreytt. Landinu er skipt í tvennt af hinum gríðarstóra Austur-Afríku sigdal sem teygir sig suður eftir austurhluta Afríku. Eldvirkni í keníska hluta dalsins hætti fyrir þúsundum ára en náði að mynda stór stöðuvötn eins og Viktoríuvatn og háa fjallstinda eins og Keníafjall. Fyrir norðaustan sigdalinn er þurrt og kaldranalegt landslag. Frá láglendri strandlengjunni í austri rís landslagið í átt að frjósömu hálendi í miðju landinu þar sem stærstur hluti íbúanna býr. Fyrir sunnan hálendið eru miklar sléttur. Þar eru þekktir þjóðgarðar eins og Masai Mara og Tsavo. Loftslagið er breytilegt eftir hæð yfir sjávarmáli. Við strandlengjuna er hitabeltisloftslag með háu hitastigi allt árið um kring. Á hálendinu er loftslagið tempraðra með skýrum skilum á milli árstíða. Úrkoma er misjöfn eftir landsvæðum og getur verið breytileg frá ári til árs. Gæði vatns í Kenía eru mjög slæm og ekkert vatn er að finna á stórum hluta landsbyggðarinnar. Ólöglegt skógarhögg í hitabeltisskógi í vestanverðu landinu hefur leitt til jarðvegseyðingar, sem hefur lagt stór svæði í eyði.

Saga

Kaupmenn frá Arabíuskaganum settust að með fram strönd Kenía á áttundu öld. Á þeim tíma voru engin stór konungdæmi í landinu og stærstur hluti íbúanna bjó í litlum þorpum og lifði af veiðum og landbúnaði. Arabarnir voru á þessum slóðum þangað til Portúgalar komu til landsins á 16. öld og gerðu innrás í borgir við ströndina. Innlandið var látið ósnert á meðan strandborgirnar urðu mikilvæg miðstöð þrælaverslunar. Á 19. öld lögðu Englendingar undir sig ströndina auk þess sem þeir hófu að færa sig lengra inn í landið, þar sem þeir komu upp viðskiptamiðstöðvum og plantekrum. Kenía var bresk nýlenda á árunum 1820 til 1963 og voru íbúar landsins mjög kúgaðir á þeim tíma. Einungis hvítir máttu eiga land og grundvallarmannréttindi svartra voru ekki virt. Á fimmta áratug síðustu aldar voru stofnaðar frelsishreyfingar sem börðust fyrir réttlæti. Árið 1952 hófust uppreisnir og var stjórnmálaringulreið í landinu til loka sjötta áratugarins. Kenía fékk sjálfstæði árið 1963 og fyrstu 15 árin var sósíalíski frelsisleiðtoginn Jomo Kenyatta við völd. Á árunum frá 1978 til 2002 var Daniel arap Moi forseti landsins og gerði það að spilltu einsflokksríki.

Vistfræðileg fótspor

5

0,6

Hvis alle mennesker på Jorden skulle ha samme forbruk som en gjennomsnittlig innbygger i Kenía ville vi trenge 0,6 jordkloder.

Samfélag og stjórnmál

Í Kenía er lýðræðislegt stjórnarform þar sem forsetinn leiðir ríkisstjórnina og er þjóðhöfðingi landsins. Landið var á tímabili á níunda áratugnum einsflokksríki undir stjórn Daniel arap Moi, en í dag eru þar fjölmargir stjórnmálaflokkar. Lítill hugmyndafræðilegur munur er á milli flokkanna og stjórnast kosningar af persónulegum eiginleikum stjórnmálamannanna og menningarlegum uppruna. Í Kenía eru meira en 50 ólíkir ættbálkar og hefur sambandið á milli þessara hópa allt frá sjálfstæði leitt til átaka og ágreinings, sérstaklega í tengslum við kosningar fimmta hvert ár. Mikil fátækt er í landinu auk mikillar verðbólgu. Helstu samgönguæðar eru í niðurníðslu. Eftir að svonefnt Regnbogabandalag komst til valda árið 2002 hafa orðið þónokkrar breytingar til hins betra. Almennt hefur dregið úr spillingu og er skólaganga nú ókeypis og aðgengileg fyrir flesta. Ríkisstjórnin hefur tekið mikilvæg skref í átt að bættum réttindum kvenna og eru strangar allsherjarúrbætur í þann mund að snúa við neikvæðri efnahagsþróun. Frá kosningunum árið 2007 hefur verið mikill pólitískur óstöðugleiki í landinu og eru þúsundir manna á flótta í eigin landi.

Lífskjör

11

144 av 186

Kenía er nummer 144 av 186 land på Human Development Index over menneskelig utvikling.

Hagkerfi og viðskipti

Kenía er landbúnaðarland með stórum svæðum sem henta vel til margs konar ræktunar. Meira en 60 prósent íbúa landsins vinnur við landbúnað. Meðal mikilvægustu útflutningsvara eru kaffi og te. Kenía treystir á landbúnað, sem gerir landið berskjaldað vegna óstöðugrar úrkomu og sveifla á verði landbúnaðarvara á alþjóðamarkaði. Stór hluti íbúa landsins lifir undir fátæktarmörkum á meðan stjórnmálaelítan fær laun sem eru sambærileg miðstéttarlaunum á Vesturlöndum. Kenía er fátækt land og er háð alþjóðlegri þróunaraðstoð. Í byrjun tíunda áratugarins var efnahagskreppa í landinu vegna lélegs stjórnarfars. Alþjóðabankinn og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn komu þá til skjalanna með stór lán og efnahagsáætlanir. Stofnanirnar hættu um stund aðstoðinni þegar Kenía stóð ekki við þær skuldbindingar sem fylgdu lánunum. Frá árinu 2002 hefur efnahagur landsins smám saman vænkast eftir langt tímabil niðursveiflu. Spilling og skortur á nútímavæðingu í iðnaði er þó enn hindrun fyrir frekari efnahagsvöxt landsins.

Kort

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Kenía fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir

Mannfjöldi

Íbúar

53 771 296

Fólksfjöldi Kenía

Fæðingartíðni

Meðalfjöldi barna sem hver kona eignast

1 2 3 2

3,3

Fæðingartíðni Kenía

Barnadauði

Meðalfjöldi barna sem deyja áður en þau ná fimm ára aldri, miðað við hver 1000 fædd börn

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
41 42 43

43

af hverjum 1000 börnum sem fæðast Kenía

Fátækt

Verg landsframleiðsla (VLF) á mann

Hér hefur landsframleiðslu verið skipt jafnt milli íbúa landanna og leiðrétt fyrir kaupmætti

1

3 155

VLF á hvern íbúa, sett fram í PPP-dollurum Kenía

Hungur

Hlutfall íbúa sem eru vannærðir

1 2 9 4 5
6 7 8 9 10

2,9

Hlutfall vannærðra íbúa Kenía

Loftslag

CO2-losun

Fjöldi tonna koltvísýrings sem hver íbúi losar 

2

0,31

fjöldi tonna af koltvísýringi sem hver íbúi losar Kenía

Heilsa

Bóluefni

Hlutfall barna sem eru bólusett fyrir mislingum

Engar tölur fáanlegar
af hverjum 10 börnum eru bólusett fyrir mislingum Kenía

Drykkjarvatn

Hlutfall íbúa sem hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni

1 2 3 4 5
9 7 8 9 10

5,9

af hverjum 10 íbúum hafa aðgang að hreinu drykkjarvatni Kenía

Menntun

Læsi og skrifleg færni

Hlutfall íbúa, 15 ára og eldri, sem eru læs og skrifandi

1 2 3 4 5
6 7 8 2 10

8,15

af hverjum 10 íbúum yfir 15 ára eru læs og skrifandi Kenía

Skólaganga

Hversu mörg ár er gert ráð fyrir að hvert barn gangi í skóla?

1 2 3 4 5
6 7 8 9 10
11 12

11,63

fjöldi ára sem gert er ráð fyrir að hvert barn gangi í skóla Kenía

Jafnrétti

Kynjamismunun

Kynjamismunun á sviðum heilsu, aðkomu að mikilvægum ákvarðanatökum og atvinnuþátttöku. 

5

0,545

GII-vísitala Kenía

Arbeid