Brasilía
| Staðreyndir | Tölfræði | Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna |
Brasilía er efnahagslega leiðandi vald í latnesku Ameríku. Tekjum er mjög misskipt meðal íbúanna og er jöfnun þeirra meðal helstu verkefna stjórnvalda.
Landfræði og umhverfi
Brasilía er fimmta stærsta land heims á eftir Rússlandi, Kanada, Kína og Bandaríkjunum. Landslag er mjög fjölbreytt með Amasón regnskóginn í norðurhlutanum en skógivaxin fjöll og hitabeltisgresjur í sunnanverðu landinu. Strandlengja Brasilíu er mjög löng. Í landinu er hitabeltisloftslag með litlum breytingum á milli sumars og veturs. Eyðing skóga er stórt umhverfisvandamál í Brasilíu og árið 2005 hafði um fimmtungur skóga landsins verið höggvinn niður. Á hverju ári eyðast 1,5 til 4 prósent regnskóganna . Ástæðuna má meðal annars rekja til námuiðnaðar og landbúnaðar. Eyðing regnskóga leiðir af sér fækkun í fjölbreyttu plöntu- og dýralífi Brasilíu og ógnar tilveru indíána á svæðinu. Loft- og vatnsmengun er einnig mikil, einkum í stóru borgunum Ríó de Janeiro og Sao Paulo.
Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Brasilía, þá þyrftum við 1.6 eintök af plánetunni Jörð. Sjá mælistikuna fyrir vistfræðileg áhrif.
Saga
Áður en Portúgalar gerðu Brasilíu að nýlendu sinni á 16. öld bjuggu um þrjár til fimm milljónir indíána í ólíkum ættbálkum á svæðinu. Í dag eru einungis 100.000–200.000 eftir. Indíánarnir voru teknir til fanga og gerðir að þrælum Portúgala sem höfðu þörf fyrir vinnukrafta á sykur- og kaffiplantekrum sínum. Margir indíánanna dóu af sjúkdómum sem Portúgalar báru með sér. Í leit að vinnuafli voru milljónir þræla fluttar frá nýlendum Portúgals í Afríku til Brasilíu. Brasilía var síðasta land í heimi til að aflétta þrælahaldi árið 1888. Eftir 300 ára valdatíð Portúgala varð Brasilía sjálfstætt ríki árið 1822. Stofnað var lýðveldi með forseta sem valdhafa. Stjórnmálaástand landsins hefur verið óstöðugt og þurft að þola skipti á milli lýðræðislegra og hernaðarlegra stjórnunarhátta.
Samfélag og stjórnmál
Luiz Inacio Lula de Silva, oft kallaður Lula, hefur verið forseti Brasilíu frá árinu 2003. Lula er alinn upp í fátækt og er fyrrum leiðtogi verkalýðshreyfingar. Hann er fulltrúi Vinnuflokksins. Þrátt fyrir ákærur um spillingu var Lula kjörinn forseti í annað sinn í október 2006. Forsetinn vinnur að réttmætari dreifingu auðs og vill jafnframt að haldið sé úti strangri aðhaldsstefnu í efnahagsmálum. Í Brasilíu er bilið á milli ríkra og fátækra það hæsta í löndum Suður-Ameríku. Þetta er sérstaklega áberandi í borgunum þar sem stór hluti íbúa lifir í fátækrahverfum, svokölluðum favelas. Skipting jarðnæðis í Brasilíu er einnig ójöfn. Eitt prósent íbúanna á 46,2 prósent landsins og eru um 4 milljónir jarðnæðislausra vinnumanna (í sveit) í landinu. Þeir hafa komið á fót eigin stofnun sem nefnist Movimiento dos Trabalhadore Rurais Sem Terra (MST) og berst fyrir jafnari útdeilingu jarðnæðis.
Hagkerfi og viðskipti
Í Brasilíu eru þróaður landbúnaður, iðnaður og þjónustustarfsemi. Ástandi efnahagsmála í landinu er vart hægt að líkja við ástandið í öðrum löndum latnesku Ameríku. Þrátt fyrir það berst ríkisstjórnin við háar erlendar skuldir og mikla verðbólgu. Landbúnaðarvörur eiga stærstan þátt í útflutningstekjum landsins. Brasilía er stórframleiðandi af kaffi og banönum og að auki stærsti útflutningsaðili kjúklings og nautakjöts í heimi. Aðrar mikilvægar landbúnaðarvörur eru sykurreyr, sojabaunir, tóbak, kakóbaunir, hveiti, maís og rís. Iðnaðurinn var byggður upp á níunda áratugnum þegar lögð var áhersla á fjölbreyttan vélbúnað til að vernda eigin iðnað. Á tíunda áratugnum var iðnaðurinn nútímavæddur og einkavæddur. Í dag telst Brasilía vera mikilvægasta iðnríki latnesku Ameríku og framleiðir meðal annars bíla, vélar, rafmagnsvörur, gúmmívörur, föt og vefnaðarvörur. Að auki framleiða þeir flestar sínar landbúnaðarafurðir. Stór hluti íbúa landsins vinnur í ferðaþjónustu. Brasilía á einnig talsvert af málmgrýti, eins og til að mynda járn og mangan, auk timburs. Einnig finnst mikið magn eðalsteina í landinu.
Other country profiles
Heimsálfa/svæði
Norður- og Suður-Ameríka
Gervihnattamyndir
Rondônia
Aðild/þátttaka
Alþjóðabankinn
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn
G77
Sameinuðu þjóðirnar (SÞ)
Brasilía varð aðildarríki SÞ árið 1945.
Höfuðborg:
Brasilia
Þjóðernishópar:
Hvítir (af evrópskum uppruna) 53.7%, múlattar 38.5%, svartir 6.2%, aðrir/óskilgreint 1.6% (2000)
Tungumál:
Portúgalska, spænska, enska, franska
Trúarbrögð:
Rómverskir-kaþólikkar 73.6%, mótmælendur 15.4%, andatrú 1.3%, bantu/vúdútrú 0.3%, annað/óskilgreint/ekkert 9.4% (2000)