Eþíópía
| Staðreyndir | Tölfræði | Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna |
Eþíópía er næst þéttbýlasta land Afríku, næst á eftir Nígeríu. Eþíópía er eina afríska landið sem hefur aldrei verið nýlenda, það hefur þó ekki sparað landinu átök og stríð.
Landfræði og umhverfi
Eþíópía er fátækt landbúnaðarland með háum fjallasléttum og djúpum dölum. Á svæðinu eru nokkur virk eldfjöll. Hálendið, sem er meirihluti landsins, er að mestu myndað úr hraunum. Í fjöllunum er svalt loftslag, að öðru leyti er heitt í Eþíópíu og loftslagið er heittemprað. Úrkomumagnið er breytilegt frá ári til árs, nokkur svæði Eþíópíu eru mjög viðkvæm fyrir þurrkum. Íbúar Eþíópíu búa við þurrka með jöfnu millibili, sem hefur í för með sér hungursneyð þegar uppskera bregst. Afleiðing ofbeitar og skógarhöggs er jarðvegseyðing, sem er stórt vandamál, auk skorts á vatni.
Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Eþíópía, þá þyrftum við 0.6 eintök af plánetunni Jörð. Sjá mælistikuna fyrir vistfræðileg áhrif.
Saga
Eþíópía var hernumin af Ítölum á árinum 1936 til 1941, og í bandalagi með Erítreu frá 1952. Í valdaráni árið 1974 var konungi landsins steypt af stóli og herforingjastjórn sem studd var af Sovétríkjunum og Kúbu lýsti yfir sósíalísku lýðveldi í Eþíópíu. Stuttu seinna komst hinn hataði Mengista til valda. Árið 1991 tókst erítresku frelsishreyfingunni EPLF og eþíópísku uppreisnarhreyfingunni EPRDM í sameiningu að fella veldi Mengistus. Sem liður í samkomulagi milli uppreisnarmannannna var lýst yfir sjálfstæði Erítreu árið 1993. Þó tókst ekki að fastsetja landamærin á milli landanna tveggja, sem átti eftir að reynast örlagaríkt. Ósamkomulagið um landamærin á milli Eþíópíu og Erítreu kostaði 80.000 manns lífið á árunum frá 1998 til 2000 í átökum sem standa enn yfir. Málið er í sjálfheldu vegna þess að bæði löndin gera kröfu til lítils fjallasvæðis, og trúlega einnig vegna þess að Eþíópía vill fá aðgang að hafi. Eftir sjálfstæði Erítreu nær Eþíópía hvergi að sjó.
Samfélag og stjórnmál
Nýja stjórnarskráin frá árinu 1995 gerði Eþíópíu að ættflokkalýðveldi og ættbálkar hafa rétt á að slíta sig frá landinu. Ýmsir telja að þessi tegund stjórnmála hafi leitt til vaxandi spennu á milli ólíkra þjóðernishópa undanfarin ár. Margir eru nú hræddir um að spennan muni skipta Eþíópíu upp í mörg minni ríki.
Hagkerfi og viðskipti
Þrátt fyrir að Eþíópía búi yfir stærstu og ríkustu auðlindum í Afríku, er það einnig eitt af vanþróuðustu löndum heims. Stjórnmálaástand í landinu hefur komið í veg fyrir uppbyggingu. Þetta hefur verið slæmt fyrir landbúnaðinn og auk þess sem þetta hefur valdið því að erfitt hefur reynst að vinna úr miklum hráefnaauðlindum landsins. Næstum helmingur af vergri landsframleiðslu Eþíópíu eru tekjur af landbúnaði, þar af er kaffi mikilvægasta útflutningsvaran. Að auki framleiðir og flytur landið út bómull, sykurreyr og hina mildu eiturlyfjaplöntu „khat“. Vegna mikilvægis landbúnaðar fyrir hagkerfi Eþíópíu, er landið sérstaklega berskjaldað fyrir þurrkatímum sem oft herja á landið. Eþíópía er í dag háð aðstoð og lánum frá Vesturlöndum. Árið 2002 samsvaraði heildar þróunarskuld landsins 2/3 af vergri landsframleiðslu. Jafnvel þó að þróunaraðstoð frá mörgum vestrænum löndum hafi aukist, hafa stríð, þurrkar og innanríkisátök gert efnahagsvexti erfitt um vik.
Other country profiles
Heimsálfa/svæði
Afríka
Gervihnattamyndir
Addis Abeba
Omoóseyrarnar
Aðild/þátttaka
Afríkusambandið
Alþjóðabankinn
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn
G77
Ríki utan hernaðarbandalaga
Sameinuðu þjóðirnar (SÞ)
Vanþróuðustu löndin
Þróunarlönd án aðgangs að sjó
Eþíópía varð aðildarríki SÞ árið 1945.
Eþíópía og Erítrea
Ósamkomulagið um landamærin á milli Eþíópíu og Erítreu kostuðu 80.000 manns lífið á árunum 1998 til 2000 og ekki er enn búið að leysa deiluna. Þetta læsta ástand er vegna þess að bæði löndin gera kröfu um lítið fjallasvæði.
Lesa meira
Sómalía hefur átt í samfelldu borgarastríði frá árinu 1991. Landið er nú svo sundrað að það eina sem skilgreinir Sómalíu sem eina einingu eru landamærin í kringum landið. Stöðug átök á milli ólíkra ættbálka er aðalástæða hinna langvinnu átaka.
Lesa meira
Höfuðborg:
Addis Abeba
Þjóðernishópar:
Oromo 32.1%, amara 30.1%, tigraway 6.2%, Sómalar 5.9%, guragie 4.3%, sidama 3.5%, welaita 2.4%, aðrir 15.4% (1994)
Tungumál:
Amarigna, oromigna, tigrigna, somaligna, guaragigna, sidamigna, hadiyigna, enska
Trúarbrögð:
Kristnir 60.8%, múslímar 32.8%,hefðbundin trúarbrögð 4.6%, aðrir/óskilgreint/ekkert 1.8% (1994)